X
تبلیغات
آبیاری عمومی

امروزه با توجه به بحثهای جدی شکل گرفته در زمینه توسعه روشهای آبیاری نوین به منظور استفاده بهینه و موثر از منابع آبی و مقابله با محدودیتهای آبی بوجود آمده در دنیا، موضوع مدیریت و نگهداری این نوع سیستمها نیز مطرح می شود. اعمال صحیح این نوع مدیریت در تداوم بکار گیری این نوع سیستمها و حفاظت از منابع آبی نسبت مستقیم داشته و فرهنگ گسترش صحیح این نوع سیستمها را بهمراه خواهد داشت.

عدم رعایت رفتار صحیح در نگهداری و بهره برداری از این سیستمها عواقب ناگواری در بسیاری از مناطق دنیا بهمراه داشته به طوری که علی رقم سرمایه گذاریهای سنگین در این بخش نه تنها فرهنگ استفاده و گسترش بکارگیری سیستمهای آبیاری رشدی نشان نداده بلکه تاثیر منفی در اذهان و تفکرکشاورزان آن مناطق را بهمراه داشته است.

از این رو متن حاضر قدمی است هر چند کوچک در شناساندن رفتار های عملی در نحوه نگهداری و مدیریت بهره برداری از اینگونه سیستمها. در متن حاضر نخست به مدیریت اسید شویی به منظور پیشگیری از انسداد اجزای سیستمهای آبیاری قطره ای پرداخته شده است، امید است در آینده نزدیک به دیگر ارکان مدیریت بهره برداری و نگهداری سیستمهای آبیاری تحت فشار پرداخته شود.

اسید شویی

اسید در سیستمهای آبیاری به منظور شستشوی رسوبات تثبیت شده درون لوله ها و قطره چکانها که ناشی از مواد شیمیایی محلول در آب آبیاری می باشد کاربردهای فراوانی دارد. این نوع رسوبات یا از آب آبیاری ناشی شده(به دلیل وجود بی کربنات و کربنات کلسیم به میزان بالاتر از حد مجاز 200 ppm ) و یا به دلیل بکار گیری و تزریق کودهای محلول نا مرغوب در آب آبیاری بوجود می آید. جهت تزریق کود به درون سیستم آبیاری می بایست از کودهای اسیدی که خود به دلیل داشتن pH بسیار پایین موجب نگهداری مناسب سیستم می شوند استفاده نمود.

البته از اسید علاوه بر بر طرف نمودن انسداد در قطره چکانها ، جهت ارتقای مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه نیز استفاده می گردد که در این مورد پس از آزمایش خاک با کارشناس خاکشناسی خبره می بایست مشورت شود.

نحوه اسید شویی

جهت اجرای موثر اسید شویی می بایست pH آب آبیاری هنگام کار در سیستم بین 2 الی 3 پایین آورده شود در این حالت آب آبیاری قادر خواهد بود ذرات رسوب درون قطره چکانها و لوله ها را حل کرده و به بیرون هدایت کند.

همگام تزریق اسید دقت شود به ریشه های حساس گیاهان صدمه ای وارد نشود. در صورت رعایت موارد زیر میزان خسارت احتمالی به ریشه گیاهان به حداقل خواهد رسید:

1- قبل از تزریق اسید با آبیاری میزان آب موجود در خاک را به ظرفیت مزرعه برسانید(در این حالت اسید به محض ورود به خاک رقیق شده و میزان خسارت به حداقل می رسد)

2- مدت تزریق اسید در شبکه به دقت محاسبه شود.

3- پس از تزریق اسید به شبکه سیستم به مدت حداقل 1 ساعت به حالت خاموش در آید تا اسید به صورت کامل رسوبات را حل نماید. با انجام این عمل خاصیت اسیدیته محلول خروجی نیز

کاهش می یابد.

4- پس از خروج اسید از سیستم، شبکه حداقل برابر مدت تزریق اسید با آب شستشو داده شود.

5- جهت اطمینان بیشتر از خروج اسید از محیط رشد ریشه بهتر است به مدت 2 ساعت خاک زراعی تحت آبیاری قطره ای قرارگیرد.

توجه نمایید در هنگام کار با انواع اسید تمامی نکات ایمنی لازم در هنگام بکار گیری و تزریق آن را رعایت نموده و هنگام رقیق نمودن اسید همواره اسید را به آب اضافه نمایید. از آنجایی که برخی از فلزات مانند آهن در برابر اسید مقاوم نیستند بنابر این قبل از تزریق اسید به درون سیستم از جنس کلیه قطعات نصب شده بر روی سیستم خود آگاه شوید. لوازم ساخته شده از جنس پلی اتیلن و پی وی سی معمولا در برابر اسید مقاوم هستند.

اسیدهای مناسب جهت شستشوی سیستم به شرح زیر می باشد:

- اسید هیدروکلریک

- اسید سولفوریک

- اسید فسفریک

محاسبه زمان تزریق اسید درون سیستم

جهت تزریق اسید درون سیستم می بایست اسید درون کل سیستم نفوذ کرده و کل بخشهای آن را از رسوب شستشو دهد. به همین دلیل باید اطلاعاتی نظیر فاصله محل تزریق تا دورترین عضوسیستم (L) و حداقل سرعت حرکت آب درون لوله آبیاری (V) دراختیار باشد.

با داشتن اطلاعات فوق و با استفاده از فرمول زیر می توانزمان مناسب جهت تزریق اسید به درون سیستم را به نحوی که اثر حل کنندگی اسید در کل سیستم بروز کند بدست می آید:

T=L / V

که در آن: v حداقل سرعت آب درون لوله بر حسب متر بر ثانیه (m/s) ، L فاصله محل تزریق از دورترین خروجی دریپر بر حسب متر (m) و T زمان لازم جهت تزریق اسید درون سیستم

بر حسب ثانیه (s) می باشد.

بدین ترتیب با تزریق اسید در مدت زمان بدست آمده مطمئن خواهیم بود که اسید به تمام بخشهای سیستم راه یافته است.

نحوه کالیبره کردن اسید در آب آبیاری(نسبت اسید موردنیاز در آب)

جهت برآورد نسبت اسید مورد نیاز درآب آبیاری می بایست جهت هر ایستگاه آزمایش جداگانه ای صورت داد. مثال زیر اقدامات لازم جهت انجام آزمایش فوق را تشریح می کند:

آب آبیاری چاهی دارای pH 7.5 می باشد، pH مورد نیاز جهت شستشو معمولا 2 الی 3 می باشد. جهت انجام آزمایش ظرف 10لیتری از آب آبیاری را آماده کرده و با کاغذ مخصوص pH متر، pH آن را اندازه می گیریم (pH=7.5) . در مراحل مختلف و در هر مرحله 1 میلیلیتر از اسید مورد نظر را به ظرف اضافه

کرده و مجددا pH را اندازه میگیریم تا pH مورد نظر به عدد 2 نزدیک شود. در این آزمایش برای 10 لیتر آب 6 میلیلیتر اسید مصرف شد تا pH به عدد 2 برسد. بنابراین نسبت اسید مورد نیاز 600 میلیلیتر به ازای هر 1000 لیتر می باشد.

 

محاسبه دبی تزریق اسید درون سیستم

با داشتن اطلاعاتی نظیر دبی کل سیستم Q برحسب متر مکعب در ساعت (m3/h) و نسبت اسید مورد نیازR بر حسب میلیلیتر در متر مکعب (ml/m3) می توان میزان دبی مورد نیاز جهت تزریق اسید I بر حسب میلیلیتر در ساعت (ml/h) را مشخص نمود:

I = R . Q

میزان کل اسید مورد نیاز جهت تزریق با استفاده از زمان مورد نیاز بدست آمده از محاسبات پیشین بدست خواهد آمد.

مثال: در سیستم آبیاری مزرعه ای 30 دقیقه زمان لازم است تا آب به دورترین نقطه سیستم برسد. دبی کل سیستم 31 مترمکعب در ساعت و بر اساس آزمایش فوق غلظت اسید مورد نیاز درون سیستم 600 میلیلیتر در متر مکعب می باشد. میزان دبی تزریق اسید به سیستم چه میزان است ؟

I = R . Q , I= 31 . 600 , I = 18,600 ml/h ,

I=18.6 lt/h

بنابراین دبی تزریق اسید می بایست برابر 18.6 لیتر در ساعت باشد و این عمل به مدت 30 دقیقه ادامه داشته باشد. پس میزان کل اسید مورد نیاز ما 9.3 لیتر می باشد.

 

لوازم مورد نیاز جهت اسید شویی

جهت تزریق اسید به درون سیستم آبیاری همان لوازمی بکار میرود که در هنگام تزریق کود از آنها استفاده می شود مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای 85 در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود و اسید در سیستمهای

آبیاری بکار گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کننده (Mazzei Injector) می باشد که با راندمان بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند. مسئله مهمی که در این پروسه هنگام تزریق کود جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد.

متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این

زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در حد 4-3 باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز

می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند.

+ نوشته شده در  جمعه سی و یکم اردیبهشت 1389ساعت 14:3  توسط گروه 4 | 


تقسیمات رطوبتی خاک :

الف) آب هیگروسکوپیک (Hygroscopic water) :
خاکی که در معرض هوای آزاد، آب خود را از دست داده و به ظاهر کاملاً خشک به نظر می رسد همواره مقداری رطوبت به صورت قشری نازک در سطح ذرات خود تثبیت می نماید این رطوبت که تحت نیروی جاذبه یی در خاک نگهداری می شود اصطلاحاً آب هیگروسکوپیک (آب جاذبه ای) نامیده می شود. ضخامت و یا مقدار آن به عواملی از قبیل رطوبت نسبی هوا، درجه حرارت و مهمتر از همه ذرات جامد خاک بستگی دارد.
ب) آب کاپیلاریته (capillary water)
وقتی رطوبت خاک از قشر نازکی که به شدت جذب سطحی ذرات آن شده است تجاوزنموده مازاد رطوبت که در تماس با هوای خاک می باشد تحت تأثیر نیروی کاپیلاریته قرار می گیرد. این نیرو به صورت قدرت مکشی در خلل و فرج ریز خاک عمل می کند. به طوری که اختلاف پتانسیل آن به موجب جابه جا شدن آب از نقاط با رطوبت زیادتر (پتانسیل کمتر) به طرف نقاط با رطوبت کمتر (پتانسیل زیادتر) می گردد.
آبی که تحت تأثیر چنین نیرویی قرار دارد آب کاپیلاریته نامیده می شود که به کمک نیروی مزبور در مقابل ثقل مقاومت می کند و در خلل و فرج ریز به توده خاک می پیوندد. مقدار کل کاپیلاریته به موجودیت فیزیکی خاک بستگی دارد که می توان آن را از نظر آبیاری به دو قسمت غیرقابل استفاده و قابل استفاده برای گیاه تقسیم نمود. که قسمت اول در خلل و فرج بسیار ریز خاک قرار دارد (خلل و فرج کمتر از 2/0 میکرون) و شدت وابستگی آن به خاک بیش از قدرت مکشی ریشه گیاهان است در حالی که قسمت دوم آب، آب کاپیلاریته ای است که در بقیه خلل و فرج ریز جای دارد و با شدتی کمتر از نیروی جاذبه ریشه گیاهان به توده خاک پیوسته است.
ج) آب اشباع (gravitation water)
پس از آنکه خلل و فرج ریز خاک از آب پر شد اگر نفوذ آب در خاک ادامه داشته باشد به تدریج هوای موجود در خلل و فرج درشت نیز خارج و آب جانشین آن می گردد. آب مازاد بر رطوبت کاپیلاریته تحت تأثیر نیروی ثقل قرار می گیرد و در صورت مناسب بودن شرایط زهکشی در جهت نیروی مزبور جریان می یابد (به همین جهت آب اشباع را آب ثقلی نیز می نامند)
حالت اشباع در خاک پس از آبیاری بیش از حد و یا بعد از بارندگی های طولانی حاصل می شود که زمان لازم برای خروج آب تحت قوه ثقل بسته به چگونگی موجودیت فیزیکی خاک متفاوت است. از این رو در شرایطی زهکشی مناسب می توان آب اشباع را نیز همانند آب کاپیلاریته به دو قسمت تقسیم نمود . قسمت اول آب اشباع با جریان سریع که خلل و فرج بسیار درشت را اشغال نموده است و با سرعتی بیشتر از محیط خاک خارج می شود ( که این قسمت از آب اشباع، معمولاً مربوط به خلل و فرج به قطر بیش از 30 تا 40 میکرون است و به دلیل سهولت خروج از خاک آنرا آزاد نیز گفته اند)
در حالی که قسمت دوم آب اشباع با جریان کند است که در باقی مانده خلل و فرج درشت قرار دارد و در زمانی طولانی تر جای خود را به هوای خاک می دهد. در خاک های سبک و شنی آب اشباع بیشتر شامل قسمت اول است . در صورتی که خاک های سنگین و فشرده بخش اعظم این آب به قسمت دوم تعلق دارد.  

+ نوشته شده در  جمعه سی و یکم اردیبهشت 1389ساعت 13:54  توسط گروه 4 | 

نگاه اجمالی

آب در زندگی بشر اهمیت بنیادی دارد. از اینرو آب را مایه حیات گویند. در روز گرم تابستان وقتی شیر آب قطع می شود ، ضرورت وجود آب در زندگی انسان نمایان می گردد. انسان می تواند بدون غذا چند روزی را بگذراند ، اما بدون آب به زودی از پا در می آید.


تصویر

  • آیا می توانید روزی را تجسم کنید که آب نداشته باشید؟
  • آیا آب را به بطور سالم و در حد نیاز استفاده می کنید؟
  • آیا آب به اندازه کافی و در همه جا در دسترس بشر هست؟
  • برای استفاده مطلوب از آب چه کار باید کرد؟ و غیره

موقعیت جهانی آب

مقدار آب موجود در کره زمین تقریبا ثابت بوده است. این آب به مصارف آشامیدن ، کشاورزی ، صنعت و ... می رسد و زندگی بشر را بهبود می بخشد. اگر کره زمین از فضا روئیت شود ، رنگ طبیعی آن آبی دیده می شود یعنی کره ای که بیشتر سطح آن را آب پوشانده است. یعنی بخش اعظم سطح زمین را اقیانوس‌ها و دریاها فرا گرفته اند. از نقطه نظر حجم و اندازه ، در حدود 97.2%از آبهای موجود در جو زمین و آب موجود در خاکها و آبهای زیرزمینی می باشند.

آب شیرین

انسان برای انجام فعالیت هایش به آب شیرین نیاز دارد. آب شیرین ، یعنی آبی که میزان نمکهای آن بسیار کم باشد. آب اقیانوس ها و دریاها شور هستند و استفاده از آنها نیازمند تصفیه کردن آنهاست که این امر به احداث مرکز تصفیه خانه آب با مکانیزم های پیشرفته تصویه نیاز دارد. هزینه بالای این امر سبب شده که انسان به آب های شیرین موجود در خشکیها و اتمسفر زمین قانع باشد. حجم آب شیرین در جهان بسیار کم و در حدود 2.8% از حجم کل آب جهان است. برای مصرف آب شیرین اندک موجود در جهان محدودیت هایی هم وجود دارد ، زیرا مقداری از آبهای شیرین جهان به شکل یخ در یخچالهای قطبی و کوهستانی قرار دارد که به این صورت قابل بهره برداری نمی باشند. اما انسان به آبهای شیرین موجود در رودها ، دریاچه‌ها ، و آبهای زیرزمینی دسترسی دارد. البته آبهای زیرزمینی که در لایه‌های داخلی زمین موجود هستند ، لازمه دسترسی به آنها مسائلی همچون اکتشاف ، حفر چاه ، کانال کشی ، و به کار بردن دستگاههای پمپ آب ، ایجادتاسیسات و لوله کشی را در پی دارد.
تصویر

گردش طبیعی آب

آبهای موجود در زمین همواره در حال تغییر شکل هستند. این آبها ، حالات مایع ، جامد و گاز به خود می گیرند ، جلوه‌های طبیعی آب بسیار وسیع است. مقداری از آن در زمین نفوذ کرده و آبهای زیرزمینی را تشکیل می دهد. قدری از آن هم در درون شاخه‌ها ، برگ‌ها ، تنه و ریشه درختان ذخیره می شود. آیا جلوه های دیگری از آب هم می شناسید؟


آب موجود در اتمسفر زمین بر اثر گردش طبیعی آن هر 9 روز یک بار بین آسمان و زمین جابجا می شود. در هر سال این عمل چندین مرتبه تکرار می شود. حجم آبی که در هر سال به وسیله گردش آب در طبیعت فراهم می شود ، در حدود 40000 کیلومتر مکعب است. انسان با تکنولوژی امروزی می تواند 25000 کیلومتر مکعب آنرا مورد بهره برداری قرار دهد. ریزش های جوی در همه جای سیاره زمین یکسان نیست و در برخی جاها بارندگی بیشتر از سایر مکانهاست.

وضعیت آبهای ایران

با توجه به قرار گرفتن ایران در نواحی خشک و بیابان ، مقدار بارندگی و حجم آبهای ایران کافی نیست. و ریزش های جوی نیز بطور یکنواخت صورت نمی گیرد. میانگین بارندگی سالانه در جهان در حدود 800mm تبخیر واقعی و 900mm تبخیر بالقوه می شوند. کشور ایران با اینکه 1.1% از مساحت خشکی های جهان را داراست ، فقط 0.345% از آبهای موجود در خشکیهای جهان را در اختیار دارد. از سوی دیگر در اغلب مناطق ایران ، ریزشهای جوی بصورت محلی و فصلی است که نیاز چندانی به آب برای کشاورزی در پاییز و زمستان نیست ، همچنین بارندگی به طور یکنواخت در کشور توزیع نمی شود.



تصویر

محدودیت منابع آب و توزیع فصلی نامناسب بارندگی دال بر این است که بایستی منابع آبهای موجود سطحی و زیرزمینی را به خوبی شناسای و مطالعه کرده و با برنامه ریزی دقیق ، بهره برداری صحیح از آنها صورت گیرد. البته مردم ایران از اول با این مشکل مواجه بوده اند و با حفر قنات و کاریز ، بهره برداری از آبهای زیرزمینی را ابداع کرده اند. با احداث سد و بندهای متعددی نیز آبهای سطحی را مورد استفاده قرار می دهند.

آنچه باید بدانیم

  • حجم آبهای شیرین قابل استفاده توسط انسان بسیار محدود است.
  • میزان بارندگی سالانه ایران بسیار کمتر از میانگین بارندگی جهانی است.
  • پراکندگی بارش در همه جای ایران یکسان نیست و بیشتر بارندگی در زمان نامناسب برای کشاورزی صورت می گیرد.
  • برای بهره برداری صحیص از منابع آب بایستی ابتدا منابع را خوب شناخته و بر روی آنها برنامه ریزی دقیق انجام داد.
+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 22:34  توسط گروه 1 | 

تاثير آبياري بر رشد گياهان : كم آبي در گياهان به صورت علايمي مانند توقف رشد , كوچكتر شدن برگ , كوتاه شدن فاصله ميان گره ها , بد شكل شدن برگ ها , سوختگي حاشيه برگ ها و ريزش برگ در گياهان حساس به ريزش برگ مشاهده مي شود . علايم كمبود آب در گل داوودي شامل تيره شدن برگ ها و در بگونيا به صورت خاكستري شدن برگ ها ديده مي شود.

 

 

پر آبي به صورت علايمي مانند افزايش ارتفاع گياه , آبدار شدن ساقه و نرم و شكننده شدن و گاهي پژمردگي و مرگ گياه (در معرض نور ) , كاهش اكسيژن و صدمه به ريشه و عدم جذب آب و مواد غذايي و در نهايت پژمردگي و توقف رشد نمايان مي شود . پر آبي به معني مصرف بيش از حد آب در هر دور آبياري نيست بلكه نشان دهنده تكرار دفعات استفاده از آب است . در زمستان گياهان در مدت طولاني در معرض آب و هواي ابري هستند و معمولا يك يا دو روز در معرض هواي آفتابي قرار مي گيرند . گياهاني كه به نور كم عادت كرده اند نمي توانند به سرعت به شدت نور زياد پاسخ دهند در نتيجه مقدار آب كمي كه از طريق ريشه ها جذب مي شود نمي تواند مقدار آب از دست رفته از طريق تعرق را جبران نمايد و پژمردگي اتفاق مي افتد در اين حالت ممكن است تصور شود كه گياه به آبياري نياز دارد ولي آبياري مشكل را حادتر مي كند . كندن خاك نشان مي دهد كه خاك مرطوب اما سرد است . پس سرما عامل اصلي است و ريشه ها نمي توانند آب جذب كنند .

 

 

زمان آبياري : مديريت آبياري عامل اصلي در موفقيت كشت است . نياز هاي رطوبتي گياه با مرحله رشد فرق مي كند و داننهال نسبت به گياه بالغ به آب كمتري نياز دارد . فصل سال بر ميزان آب مورد نياز موثر است . ميزان نياز آبي در تابستان بيشتر از زمستان است . نوع بستر رشد به كار رفته , سيستم حرارتي , نوع گلدان و نوع محصول نيز بر ميزان نياز آبي موثر است . بهترين روش براي راهنمايي كشاورز براي آبياري استفاده از تجربيات سال هاي گذشته است كه چه مقدار آب مصرف شده و واكنش گياه به آن چگونه بوده است . ساده ترين روش استفاده از تانسيومتر است .

 

 

بايد در زمان مناسب زمين يا گلدان را به خوبي آبياري كرد . آبياري ناقص (مثلا اگر نصف آب مورد نياز داده شود) باعث مي شود فقط نيمه بالايي سطح خاك خيس شده و نيمه ديگر آن خشگ باقي بماند و گياه زود تر از موعد مقرر نياز آبياري مجدد پيدا مي كند . و تكرار اين عمل باعث صدمه به ريشه واز بين رفتن آن مي شود . مقدار آب خارجي از گلدان بايد حدود 15 – 10 درصد آب داده شده به گلدان باشد تا باعث شستشوي املاح از خاك و جلوگيري از تجمع آن شود .

 

 

به طور كلي هر متر مربع بستر كشت به عمق 1 سانتي متر به 1/1 ليتر آب و هر متر مربع كاشت با 18 سانتي متر عمق به 20 ليتر آب نياز دارد .

 

 

PH آب آبياري : بهترينPH بين 5/5 تا 7 متغير است . خاك اره نرم و ظروف تورب يا پيت باعث كاهش PH آب و اسيدي شدن آن مي شود .

 

 

سيستم هاي آبياري : در گلخانه ها روش هاي مختلفي جهت آبياري گياهان مورد استفاده قرار مي گيرد كه مهمترين آن ها به اختصار شرح داده مي شود .

 

 

آبياري دستي :آبياري دستي ابتدايي ترين و متداول ترين روش است . از معايب آن مي توان به زياد شدن هزينه كارگري . اتلاف وقت , شسته شدن خاك و پاشيدن گل روي شاخساره گياهان اشاره نمود . در اين روش بايد تمام گلخانه را لوله كشي كرد و شير هاي آب در دو طرف سطح زمين انجام شود چون فشار آب موجب شسته شدن سطح خاك و فشردگي آن مي شود . با استفاده از سر شيلنگ فشار آب كاهش مي يابد .

 

 

آبياري قطره اي : در اين روش آبياري از لوله پلاستيكي و پلي وينيل كلريد استفاده مي شود (لوله نوع دوم نيازي به قيم نداشته و لنگر نمي اندازد) . بسته به دما , نوع خاك و گياه حدود يك ليتر آب در متر مربع لازم است . از مزاياي اين روش مي توان به شسته شدن نمك خاك , صرفه جويي در آب از طريق پخش مستقيم آب در اطراف ريشه و تسهيل كوددهي اشاره كرد .

 

 

آبياري مه افشاني يا ميست :در اين روش پخش آب به صورت قطرات ريز در محيط كشت برخي از گياهان زينتي و قلمه ها صورت مي گيرد . پخش متناوب آب باعث كاهش دما و افزايش رطوبت در اطراف قلمه ها و در نهايت پايين آمدن تبخير و تعرق مي شود .

 

 

آبياري زير زميني : در اين روش با خاصيت كاپيلاريته آب بيشتري در دسترس گياهان قرار مي گيرد . در روش كشت مستقيم گياه , در قسمت تحتاني يك لوله سفال به شكل 8 قرار داده مي شود . كف بستر مقداري سنگريزه ريخته و به آن خاك اضافه مي كنند و سپس گياهان را داخل آن مي كارند . در بهار و تابستان و اوايل پاييز با غرقاب كردن بستر آبياري انجام مي گيرد و مازاد آب خارج مي شود . روش هاي ديگر آبياري بستر كشت گياهان گلخانه ي از روش هاي ذيل نيز استفاده مي شود : آبياري باراني , آبياري ثقلي(ميكرودريپ), آبياري نوراني, مه پاشي ديناميكي.

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 20:59  توسط گروه 4 | 
علم آبياري ، علم آب و خاك است و دانشجويان اين رشته درباره نحوه رساندن آب تا مزرعه توسط كانالها يا لوله‌هاي انتقال آب و شبكه‌هاي توزيع آب در زمين زراعي ، تامين نياز محصولات زراعتي و باغي با روشهاي مختلف آبياري ، خارج ساختن آبهاي اضافي از پيرامون ريشه به منظور تنفس ريشه گياه توسط شبكه‌هاي زهكشي و احداث سدهاي انحرافي و خاكي براي آبياري كشاورزي آموزش مي‌بينند.
دانشجويان رشته آبياري بخشي از دروس رشته مهندسي عمران آب و بخشي از دروس رشته كشاورزي را مطالعه مي‌كنند. چرا كه هدف اين رشته استفاده از آب در كشاورزي است. بنابراين يك مهندس آبياري بايد با آب و ويژگي‌هاي آن ، طريقه استحصال آب، طريقه انتقال آب به محل مصرف و طريقه مصرف آب آشنا باشد و براي تسلط به موارد فوق لازم است كه از دانشهاي ديگري از قبيل زمين‌شناسي ، هواشناسي ،‌ خاك‌شناسي، گياه‌شناسي، طراحي و ساخت تاسيسات آبي و مكانيزم مصرف آب توسط خاك و گياه اطلاع داشته باشد.
براي مثال بايد بداند كه يك باغ به چقدر آب نياز دارد و گياه باغي چه فرقي با گياه علوفه‌اي دارد؟ يا اين كه بداند در كشت سنتي، كشت مكانيزه و كشت آبياري تحت فشار چقدر آب مصرف مي‌شود و همچنين بايد بداند كه يك سد چه ارتفاع، عرض ، حجم و بيرون‌ريزي آب بايد داشته باشد.
مهندس عمران آب‌سازه‌هاي آبي را طراحي مي‌كند اما مهندس آبياري طراحي‌هاي هيدروليكي تاسيسات آبي را انجام مي‌دهد. براي مثال مهندس آبياري حجم،‌ارتفاع و عرض سد را تعيين مي‌كند و مهندس عمران مشخص مي‌كند كه سد مورد نظر بايد با چه آماتور و سيماني ساخته شود و مقاومت آن چقدر بايد باشد.
هدف دوره تربيت كارشناسان كارآموزي است كه بتوانند علاوه بر عهده‌دار شدن مسووليت در رشته‌هاي آبياري و امور آب كشور در برنامه‌ريزي و آموزش علوم آبياري و زهكشي منشاء خدمات شايسته باشند.
طول اين دوره 4 سال است كه طي آن دانشجويان با فراگرفتن 20 واحد دروس عمومي، 31 واحد دروس علوم پايه ، 30 واحد دروس اصلي كشاورزي و 54 واحد دروس تخصصي نظري، عملي و كارهاي صحرايي مهارتهاي لازم براي انجام دادن امور فوق را كسب مي‌كنند.
داوطلبان بايد در علوم پايه رياضي و تجربي قوي، در رابطه با آب، خاك و مصرف بهينه آب علاقه‌مند و براي اشتغال در كارهاي صحرايي داراي توان جسمي كافي و روحيه لازم باشند. فارغ‌التحصيلان مي‌توانند تا سطح كارشناسي ارشد و بالاتر ادامه تحصيل دهند و يا در وزارت كشاورزي و امور آب سازمانهاي آب منطقه‌اي وزارت نيرو ، واحد آب وزارت جهاد کشاورزي و مهندسان مشاور رشته آب كشور به كار اشتغال ورزند.

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 20:34  توسط گروه 1 | 

هيدروليك جريان در كانال های روباز

تاليف : دكتر عليرضا مسجدی

کتاب برتر در زمينه هيدروليک جريان در مجاري 
روباز

موضوع: هيدروليك آبراهه ها

مولف: دكتر عليرضا مسجدی

سال انتشار: 1386

نوبت چاب: اول

ناشر: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی

شمارگان: 1000

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 20:33  توسط گروه 1 | 
آب
آب ماده ای فراوان در کره زمین است. . آب در چرخه خود ، مرتباً از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌شود، اما از بین نمی‌رود. هر گونه حیات محتاج آب می‌باشد. انسان ها از آبی که کیفیت آن مناسب سوخت و ساز بدن باشد.،استفاده می کنند.
با رشد جمعیت، منابع آب طبیعی در حال تمام شدن هستند و این مسئله ، سبب نگرانی بسیاری از دولت‌ها در سراسر دنیا شده است. .
ماده ای شگفت انگیز
آب نوعی ماده مرکب است که از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن ساخته شده است. آب را جزو دسته مخلوط‌ها طبقه‌بندی نمی‌کنند، چون خواص آب نه به خواص هیدروژن شبیه است و نه به خواص اکسیژن. از ترکیب دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن، یک مولکول آب بوجود می‌آید.
هر مولکول آب دارای یک ناحیه مثبت و یک ناحیه منفی است که این دو ناحیه در دو طرف مولکول آب واقع شده‌اند. شیمیدان‌ها با کمک شواهد به این نتیجه رسیده‌اند که مولکول آب شکل خطی ندارد، یعنی به این صورت نیست که دو اتم هیدروژن بصورت خطی در دو طرف یک اتم اکسیژن قرار گرفته باشند (HــOــH). بلکه مولکول آب حالت خمیده ای دارد که اتم های هیدروژن در سر مثبت مولکول و اتم های اکسیژن در سر منفی مولکول آب تجمع پیدا نموده اند.
اشکال متغیر
آب در اشکال متفاوتی بر روی زمین یافت می‌شود. تنها ماده ای است که در طبیعت به هر سه حالت جامد، مایع و گاز وجود دارد. ابرها در آسمان، موج دریا، کوه یخی، توده های یخی در دل کوه ها و منابع آبی زیرزمینی تنها چند شکل از آب می‌باشند. طی اعمال تبخیر، میعان، انجماد و ذوب، آب مرتباً از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌شود. این پدیده تبدیل آب را چرخه بزرگ آب می‌نامند.
از آنجا که بارندگی در صنعت کشاورزی و همچنین برای خود بشر بسیار با اهمیت است، به اشکال مختلف بارندگی نام های به خصوصی اطلاق می‌شود. بارندگی معمولاً بصورت باران است. دیگر اشکال آن، تگرگ،برف، مه و شبنم می‌باشند. همچنین، از برخورد نور با قطرات باران، رنگین کمان پدید می‌آید.
آب‌های روی سطح زمین، نقش های مهمی ایفا می‌کنند؛ رودخانه‌ها آب مورد نیاز کشاورزی را فراهم می‌کنند و دریاها هم وسیله ای برای تجارت و مبادله کالاها محسوب می‌شوند. توده های یخی و آبشارها هم از دیگر اشکال آب هستند. فرسایش به وسیله ی آب، نقش مهمی در شکل محیط زیست ایفا می‌کند.
به علاوه، دره ها و دلتاهای حاصل از رسوبات رودخانه‌ها، محلی برای سکنی گزیدن انسان ها بوده است. آب به داخل زمین هم نفوذ می‌کند و آب‌های زیرزمینی را ایجاد می‌کند. آب‌های زیرزمینی را می‌توان با کندن چاه یا قنات استخراج نمود.آب های زیرزمینی به شکل چشمه یا چشمه آب گرم هم به سطح زمین می‌آیند.
آب املاح و مواد معدنی مختلفی دارد که بر حسب آن مواد، طعم و مزه اش بسیار تفاوت می‌کند. البته ما انسان‌ها ، خود ، قادریم که آشامیدنی بودن آبی را ارزیابی کنیم؛ مثلاً از آب شور دریا و یا آب‌های بدبوی باتلاق ها استفاده نمی‌کنیم. بلکه آبی می نوشیم که سالم بوده و مناسب نیازهای بدنمان باشد.
اهمیت آب در زندگی
آب خواص مهمی دارد که در زندگی ما بسیار با ارزشند. از جمله:
• حلال بسیار خوبی است.
• چگالی بالایی دارد و جالب این که وقتی یخ می‌زند یا حرارت می‌بیند، چگالی آن کاهش می‌یابد.
• گرمای تبخیر آب بالاست. گرمای اضافی بدن با تبخیر تنها مقدار کمی از آب بدن از طریق منافذ پوست تعریق کاسته می‌شود.
• نیروی کشش سطحی آن به طور شگفت انگیزی زیاد است. گهگاه شاهد نشستن حشرات روی سطح آب بوده‌ایم. اگر به دقت به طرز قرار گرفتن حشره روی سطح آب نگاه کنید، متوجه می‌شوید که سطح آب زیر پای حشره، مانند یک تشک ابری فرو می‌رود؛ اما پاره نمی‌شود.
• آب مواد مختلف از جمله شکر و نمک را براحتی در خود حل می‌کند. بسیاری از واکنش های شیمیایی تنها در حضور آب انجام می‌شوند. البته پاره ای مواد با آب مخلوط نمی‌شوند، مثل لیپیدها و دیگر مواد هیدرات کربن‌دار. غشاء سلولی که حاوی لیپیدها و پروتئین است، از این خاصیت آب سود جسته و تعاملات محتویات سلولی با مواد شیمیایی خارج سلول را بدقت تحت کنترل دارد.
• یکی دیگر از خواص جالب آب، حالت جامد آن، یعنی یخ می‌باشد. هنگامی که آب بر اثر سرما به یخ تبدیل می‌شود، انبساط می‌یابد، بدین معنا که حجم بیشتری را اشغال می‌کند.
بنابراین، حجمی از یخ که هم‌حجم آب اولیه است، جرم کمتری دارد. به این علت می‌گویند که چگالی یخ از آب کمتر است و همین مسئله باعث می‌شود که یخ روی آب شناور بماند. در حالی که در بیشتر موارد، چگالی ماده جامد از حالت مایع آن بیشتر است.
این ویژگی آب سبب می‌شود که بر خلاف بسیاری از مایعات، آب از سطح شروع به انجماد کند. این پدیده را بارها به هنگام شروع یخ زدن آب، درون فریزر منزلتان دیده اید؛ در زمستان با یخ زدن سطح آب دریاچه‌ها، لایه عایقی از یخ ایجاد می‌شود که این لایه، از یخ زدن لایه های زیرین خود جلوگیری می‌نماید. در این شرایط ، ماهی ها و دیگر آبزیان می‌توانند در مناطق گرم‌تر زیرین به حیات خود ادامه دهند.
• دیگر ویژگی غیر عادی آب، ظرفیت گرمایی بالای آن می‌باشد. ظرفیت گرمایی یک جسم، مقدار گرمایی است که به جسم می‌دهیم تا دمایش، 1 درجه سانتی گراد افزایش یابد. جالب است بدانید که مقدار گرمایی که لازم است تا دمای 1 گرم آب را 1 درجه سانتی گراد افزایش دهد، حدود 10 برابر مقدار گرمایی است که برای 1 گرم آهن لازم است.
آب آشامیدنی
آب‌های آشامیدنی را از چشمه ها ، قنات ها و یا چاه ها استخراج می‌کنند. بیشتر آب ، باران و دریا هم از دیگر منابع آبی هستند که البته به عنوان آب آشامیدنی مناسب نیستند. این گونه آب‌ها را باید تصفیه نمود. روش های معروف تصفیه آب ، تقطیر و جوشاندن می‌باشند.
آب ، فرهنگ و مذهب
در بیشتر ادیان از جمله اسلام، مسیحیت و یهودیت، آب ماده پاک‌کننده محسوب می‌شود. برای مثال، در مسیحیت غسل تعمید را در کلیسا با آب انجام می‌دهند.
در بسیاری ادیان همچون اسلام نوعی مراسم عبادی وجود دارد که در آن ، مرده را با آب پاک شستشو می‌دهند (غسل). در دین اسلام هم تنها پس از وضو گرفتن (شستن بخش‌هایی از بدن با آب پاک) می توان فریضه نماز را بجا آورد.
در مذهب شینتو (مذهب ژاپنی) در تمام مراسم عبادی از آب برای پاکیزه ساختن بدن فرد یا مکان خاصی استفاده می‌شود.
شناخت محیط رشد:آب
اهمیت آب در تولید محصولات گیاهی غیر قابل انکار است. میزان آب موجود در هر منطقه معرف آن است که از نظر اقتصادی چه گیاهی را می توان کاشت و چه گیاهی را نمی توان. بسیاری از اعمال حیاتی گیاه توسط آب کنترل می شود. آب از مواد اصلی تشکیل دهنده یاخته زنده می باشد و میزان آن در بافت های مختلف متفاوت بوده از 2% در بعضی بذور خشک تا 40% در بافت های چوبی در حال خواب و 95% در میوه های آبدار (مانند هندوانه) دیده می شود. آب هم حلال است و هم وسیله ای برای انتقال مواد در داخل گیاه کمبود آب در گیاه باعث توقف رشد، و ادامه این کمبود منجر به اختلالات برگشت ناپذیر می گردد و گاهی هم موجب مرگ گیاه می شود. این عمل در نواحی گرم و خشک و گیاهانی که بر اساس ویژگی گونه ای دارای تبخیر شدید می باشند‏، به سرعت اتفاق می افتد میزان مصرف آب در گیاهان مختلف متفاوت است برای مثال برای تولید هر گرم ماده خشک در سوزنی برگها 50 گرم آب و در سبزهای برگی 2500 گرم آب مصرف می شود بطورکلی، برای بیشتر گیاهان‏، این مقدار بین 300 تا 1000 گرم می باشد. وقتی گیاه در حال رشد است پیوسته آب از زمین جذب کرده و از برگ ها آن را تبخیر می کند. میزان تبخیر آب از سطح برگ بستگی به دما‏ جریان هوا و عوامل دیگری مانند تعداد و چگونگی روزنه ها‏، رطوبت نسبی هوا و غیره دارد. خورشید ، انرژی لازم را برای تبخیر آب از سطح برگ تامین می کند. اگر بین جذب آب و تبخیر تعادل برقرار باشد تمام فرآیندهای گیاهی بطور طبیعی پیش می رود .
آبیاری قطره‌ای

آبیاری قطره‌ای عبارتست از روشی که طی آن آب با فشار کم از روزنه یا وسیله‌ای به نام قطره چکان از شبکه خارج و به صورت قطراتی در پای بوته ریخته می‌شود. شبکه‌ای که آب را در سراسر مزرعه توزیع می‌نماید به کمک قطره چکان و با فشار کم در روی زمین پاشیده می‌شود. از مشخصات این روش تحویل آب به گیاه با فشار کم در منطقه ریشه‌ها ، در سطح زمین (در زیر خاک) خواهد بود.
روش آبیاری قطره‌ای سالیان دراز در فرانسه و در کشورهای دیگر برای آبیاری در گلخانه‌ها مورد استفاده بوده است. در ایران این روش در دهه پنجاه ابداع شد و سطوح بزرگی با این روش آبیاری شدند ولی با مرور زمان مزایا و معایب این روش مشخص شد. هزینه‌های زیاد و تکنیک‌های نسبتا پیشرفته این روش و نمکها و مواد جامد معلق در آبهای ایران از معایب آبیاری قطره‌ای بوده و باعث شده که کشاورزان کمتر از این روش آبیاری استفاده کنند ولی این دلیل نیست که روش آبیاری قطره‌ای را مطرود بدانیم و در پی رفع معایب آن باشیم.
تشکیلات آبیاری قطره‌ای
منبع آبی ، موتورپمپ ، سیکلون ، *****شن ، تانک کود ، مرکز کنترل ، *****توری ، لوله اصلی ، لوله آبرسانی ، لوله‌های جانبی یا لوله‌های فرعی ، قطره چکان.
طرز کار شبکه آبیاری قطره‌ای
آب توسط پمپ از منبع آب به داخل شبکه پمپ شده و ضمن عبور از سیکلون ، شن و مواد خارجی خیلی درشت آن ته نشین می‌شود. در ***** بقیه مواد جامد معلق در آب گرفته می‌شود. بخشی از آب وارد تانک کود شده با حل مقداری کود در آب این محلول از انتهای دیگر تانک خارج و مجددا وارد جریان اصلی آب می‌گردد. آب پس از عبور از *****توری وارد لوله‌های توزیع کننده شده و مرکز کنترل این مجموعه را هماهنگ می‌کند. در حال حاضر این روش آبیاری برای محصولات گران قیمت اقتصادی بوده و گیاهان گلخانه‌ای و کلیه گیاهانی که کشت آن زیر پلاستیک صرفه اقتصادی داشته باشد امکان پذیر است. ولی برای غلات ، حبوبات ، گیاهان علوفه‌ای و سایر محصولاتی که قیمت آن پائین است صرف نمی‌کند.
انتخاب قطره چکان
انتخاب قطره چکان مهمترین کاری است که در یک شبکه آبیاری قطره‌ای باید انجام گیرد. انتخاب صحیح باعث می‌شود که هزینه‌های نگهداری به مقدار زیاد کاهش می‌یابد و زیانهای ناشی از مسدود شدن مجرا (هزینه تعویض قطره چکان ، آبیاری نشدن بوته‌هایی که قطره چکان آن بند آمده و در نتیجه کاهش محصول) در بر خواهد داشت.

تجمع نمک در آبیار ی قطره‌ای
آب آبیاری دارای مقداری نمک محلول است که ممکن است موجب مسدود شدن مجرای قطره چکانها شود. بعضی وقتها هم این نمکها همراه آب آبیاری وارد منطقه ریشه‌ها شده و زیان فراوانی به گیاه وارد می‌سازد. برای شست و شوی این نمکها به دو روش عمل می‌کنند:
• در زمستان از آب رودخانه‌ها و یا جریانهای سطحی حاصله از بارندگی یا آبهای اضافی موجود در منطقه برای شست و شوی نمکهای فوق استفاده می‌شود.
• هر دو سال یکبار زمینهای آبیاری قطره‌ای را با روش کرتی کشت و آبیاری می‌کنند.
آبیاری بارانی
آبیاری به معنی پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول می‌باشد. آبیاری و مدیریت آب در مزرعه در عین سادگی هنوز هم از پیچیده‌ترین و به عبارتی از مشکل‌ترین عملیات کشاورزی به شمار می‌رود. بسیاری از متخصصان کشاورزی آبیاری را یک هنر می‌دانند تا علم ، و برخی آن را یک فن قلمداد می‌کنند.
مزایای آبیاری بارانی
• امکان استفاده در زمنیهای پر شیب.
• توزیع یکنواخت آب آبیاری در تمام نقاط مزرعه.
• کمک به رشد بهتر گیاهان با لطیف کردن محیط اطراف گیاهان.
معایب آبیاری بارانی
• سموم آفت کش و قارچ کش را از روی برگها می‌شوید.
• تاثیر نامطلوب باد در توزیع یکنواخت آب در این نوع از روشهای آبیاری.
• هزینه سرمایه گذاری اولیه نسبتا زیاد.
انواع روشهای آبیاری بارانی
یکی از روشهای آبیاری است که آب را توسط آب پاشها به صورت قطرات ریز باران در آورده و در سطح زمین پخش می‌نمایند و رطوبت مورد نیاز گیاه تامین می‌شود. روشهای آبیاری بارانی بر اساس نوع حرکت بال آبیاری به چهار دسته تقسیم می‌شوند: سیستم‌های آبیاری بارانی ثابت ، سیتم‌های بارانی نیمه ثابت ، آبیاری بارانی با جابجایی متناوب ، آبیاری بارانی با جابجایی مداوم.
آبیاری بارانی ثابت

در این روش ، به تعداد کافی بال آبیاری و آبپاش وجود دارد بطوریکه احتیاجی به جابجایی بالهای آبیاری و آبپاشها در طول فصل زراعی نمی‌باشد. در سیستم‌های ثابت ممکن است بالهای آبیاری به صورت ثابت در زیر زمین کار گذاشته شود یا این بالها در ابتدای فصل رشد روی زمین چیده شود و در انتهای فصل رشد جمع شوند.
آبیاری بارانی نیمه ثابت
در این روش ، بالهای آبیاری زیرزمین قرار می‌گیرند و پس از هر آبیاری فقط آبپاشها برروی بال آبیاری جابجا می‌شوند. این کار توسط شیرهای خودکاری که روی بالهای آبیاری نصب شده صورت می‌گیرد.
آبیاری بارانی با جابجایی متناوب
در این روش ، بال آبیاری در حالیکه آب پاشها روی بال آبیاری ثابت می‌باشند، پس از انجام هر آبیاری جابجا شده و به محل اسقرار بعدی منتقل می‌شوند. پس از هر آبیاری ، بال آبیاری از لوله اصلی جدا شده و به محل بعدی منتقل می‌شود. براساس روش انتقال بال آبیاری سیستم‌های آبیاری بارانی با جابجایی متناوب به سه دسته تقسیم می‌شوند.
سیستم آبیاری بارانی جابجایی با دست
در این روش ، لوله‌های اصلی در طول فصل آبیاری ثابت بوده ولی بالهای آبیاری پس از هر آبیاری به همراه آب پاشهای نصب شده روی آنها توسط دست جابجا می‌شوند.
سیستم آبیاری بارانی قطره‌ای کوچک
در این روش ، بال آبیاری شامل لوله‌هایی است که به دور قرقره‌ای پیچیده شده و در فواصل معینی روی لوله اصلی نصب می‌شود. در انتهای هر یک از لوله‌ها ، آبپاشها توسط ارابه کوچک وصل شده‌اند، ‌این آبپاشها در ابتدای آبیاری به انتهای زمین کشیده می‌شوند بطوریکه در این زمان قرقره کاملا باز شده است.
آبیاری بارانی آبفشان غلتان
این نوع سیستم شبیه سیستم آبیاری بارانی جابجایی با دست است با این تفاوت که مجموعه یک بال آبیاری روی چرخهای فلزی سوار شده و کل این مجموعه دارای یک موتور بنزینی است.
سیستم آبیاری بارانی با جابجایی مداوم
در این روش بال آبیاری در موقع عمل آبیاری دارای یک حرکت مداوم و پیوسته است. این سیستم آبیاری شامل سه دسته سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار ، آبفشان خطی و آبفشان قرقره‌ای است.
سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار
در این روش ، بال آبیاری شامل یک سازه بزرگ فلزی است که توسط برجکهایی در ارتفاع بلندتر از گیاه قرار گرفته و حول نقطه مرکزی که در همان نقطه اتصال بال به لوله اصلی است دوران می‌کند. با توجه به نوع حرکت دورانی بال آبیاری ، آبیاری مزارع به صورت دایره‌ای شکل صورت می‌گیرد.
سیستم آبیاری بارانی آبفشان خطی
از لحاظ شکل ظاهری شبیه سیستم آبیاری بارانی آبفشان دوار است با این تفاوت که در این روش ، خط لوله اصلی در کنار زمین قرار گرفته و بال آبیاری در کنار آن حرکت رفت و برگشتی دارد.
سیستم آبیاری بارانی آبفشان قرقره‌ای
در این روش بال آبیاری شامل یک لوله است که از یک طرف به دور یک قرقره بزرگ پیچیده شده و از طرف دیگر به ارابه بزرگی که آبپاش روی آن قرار گرفته متصل می‌شود. برای شروع آبیاری ، معمولا قرقره و ارابه را به کنار زمین و جایی که شیر آب از لوله اصلی وجود دارد منتقل کرده و پس از اتصال قرقره به شیر آب ، ارابه را توسط تراکتور کشیده و به انتهای زمین انتقال می‌دهند.
در این حالت لوله از دور قرقره باز می‌شود. با برقرار شدن جریان لوله توسط موتور ، شیلنگ به دور قرقره جمع می‌شود و ارابه را به طرف قرقره می‌کشد با حرکت ارابه از انتهای زمین به طرف قرقره ، آبیاری یک نوار کامل از عرض زمین انجام می‌گیرد.
+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 20:32  توسط گروه 1 | 

آب مقدس‌ترين جاري زمين نام گرفت و هر جنبده ي زنده، بدان زنده تر شد و گياهان تازه و تر گرديدند و حيات جهان بي‌شك بدان وابسته است . آب مطهر و پاك‌كننده هر ناپاكي در زمين شد و آباداني بر زمين را شكل داد، تا آنجا كه بشر بدون آب، مشتي خاك بيش نبود و هرگاه آب با بشر قهر كرد، جهان به خشكي گرويد و هرگاه پاسداشت آن فراموش شد، سيلابها بشر را تهديد كردند. 
براساس نوشته دهخدا، آب در زباني اوستايي اپ و در زبان پهلوي او ناميده شد و در برخي از لغتنامه ها، آب را برابر با ماه عرض كه همان شهريور باشد، دانستند و سرفرود آوردن بر الهه كاري مقدس شد. 
انسانهاي نخستين، آنجا كه آب و آب ساران بود، سكنا گزيدند و خويش را تمدن بخشيدند، بر آب نماز شكر گذاردند و آن را پاسداشتند. 
در ايران باستان نيز پارسيان آناهيتا يا آناهيث را الهه زيبايي آبها نام نهادند و نگهبان آب، تا كسي آب را گل نكند و نارسيس نيز در يونان با آب به خودشناسي رسيد. يك استاد دانشگاه و پژوهشگر دوره‌هاي تاريخي باستان شناسي ايران گقت:از عصر باستان تا به امروز آب مايه حيات بشر بوده و تمدنهاي بشري در كنار رودخانه‌ها و چشمه ساران شكل گرفته است. 
تمدنهاي بشري در عصر باستان در كنار نيل، سند، كارون، دجله، آمودريا، سير دريا و رودخانه‌هاي بزرگ و كوچك ديگر شكل گرفته اند.   شهرهاي تاريخي جهان نيز مانند رم ،بيزانس، پاريس و اصفهان نيز در كنار آب و يا رودخانه‌هاي آب شكل گرفته است. 

 

در عصر فرا پارينه سنگي انسانها به دليل نداشتن ظروف براي حمل آب در غارهايي كه نزديك آب قرار داشته سكونت مي‌كردند، كه به تدريج با آشنايي با پوست حيوانات (مشك) براي ذخيره‌سازي آب و سپس با ساخت ظروف سفالي و تنه درختان خشك، توانستند آب را حمل كنند . اين غارها كه دهانه‌اي گشاد داشتند اشكف ناميده مي‌شد و برخي از اين اشكف‌ها در منطقه زاگرس نيز وجود داشته است.  پورزند يادآور شد: در يك هزار و  ۳۰۰ سال پيش اقوام ايراني، با نيايش از آب تجليل مي‌كردند و در دوران اسلامي نيز آب تقدس بسيار بالايي دارد و در قرآن بارها به آن اشاره شده است.  براساس همين مصوبه سازمان ملل ، مهمترين چالش هزاره سوم، منابع آبي در جهان است و كمبود آب خطري بزرگ براي بشريت محسوب مي‌شود.  هم اكنون  ۴۰ درصد از منابع آبي ايران در بخش كشاورزي هدر مي‌رود و متوسط آبياري و آبدهي در بخش كشاورزي ايران در حال حاضر  ۳۰ درصد است، در حالي كه اين بازده در كشورهاي توسعه يافته به  ۷۰ درصد رسيده ، بخش كشاورزي در ايران بيش از  ۹۰ درصد از منابع آبي را مصرف مي‌كند و كمترين راندمان عملكرد نيز در بخش كشاورزي است. 
به گزارش ايرنا، در زمان حاضر چهارمحال و بختياري با داشتن  ۱۰ درصد از منابع آبي كشور يكي از استانهاي پرآب ايران است، كه هزاران چشمه و نزديك  ۲۰ رودخانه در آن جاري و ساري و متوسط بارندگي ساليانه در چهارمحال و بختياري حدود  ۶۰۰ ميليمتر است. 
استفاده بهينه از آب مورد تاكيد همه بزرگان و علماي ديني است چرا كه آب نعمت بزرگ الهي است كه بايد از آن پاسداري و حراست كرد و نسل آينده را نيز از اين آب سيراب ساخت.

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 19:57  توسط گروه 4 | 

پروژه های سد سازی در سه فاز و یا مر حله مختلف انجام می گرفته است.مرحله اول شامل مرحله مطالعات و بررسی ها می باشد در این فاز کلیه مطالعات مورد لزوم برای کسب اطلاعات پایه ای به منظور تهیه بهترین طرح ها انجام می گیرد.مقصود از بهترین طرح،طرحی است که به نحو شایسته ای:

1) از لحاظ فنی
2) از لحاظ اقتصادی و اجرای
حداکثر کارایی را داشته باشد.فاز دوم فاز تهیه طرح های نهایی است که در این مرحله نقش های فنی و اجرایی تهیه می شود و در مرحله سوم طرح فوق به اجرا در می آید.

اما در این قسمت به چند تعریف زیر بنایی از سازه های ساختمانی بر روی آب میپردازیم:

بند آب:
رود های ایران غالبا در طول سال کم آب و یا آب ندارند.از این رو گذشته از نهر های آب و روان آبهایی ساخته شد که آب اضافی بهاره در پشت این بند ها جمع شود.با کمک جوی، آب را به کشت زارها رسانید.از جمله اقدامات با اهمیت در گذشته،بند امیر در فارس که توسط عضدالدوله دیلمی در سال 380 قمری ساخته شد و بند آب شاهپور یکم پادشاه ساسانی است که آب کارون را با دو مجرای انحرافی از مسیر اصلی بر میگردانند.
آب خروجی از سد:
کل حجم آب خروجی از معابر مختلف خروجی سد (از جمله سرریز،دریچه های تخلیه رسوب،دریچه های آبگیری،زهکش و تبخیر) در مدت یکسال می باشد.

 


2. انواع سدها و طرز انتخاب آن ها:
سد مخزنی:
سدی است که معمولا در مقیاس بزرگ در مقابل جریان آب برای ذخیره آب به منظور زیر ایجاد می گردد: تامین آب کشاورزی،تامین آب شرب،ایجاد ارتفاع هیدروالتریکی برای تولید نیرو،تامین آب سایر مصارف و کنترل سیل.
سد مخزنی بزرگ:
طبق تعریف کمیته ی بین المللی سد های بزرگ،سد هایی که در زمان ساخت (طراحی) ارتفاع آن ها از پایین ترین رقم سطح پی تا سطح پیاده رو یا سواره رو تاج 15 متر یا بیشتر باشد جزو سد های بزرگ طبقه بندی می شوند،به علاوه در صورتی که ارتفاع سد بین 10 الی 15 متر یا بیشتر باشد مشروط بر اینکه حداقل یکی از شرایط ذیل را دارا باشد جزو سد های بزرگ محسوب می شود.

1) تاجی به طول 500 متر داشته باشد.
2) ظرفیت مخزن سد حداقل یک میلیون متر مکعب باشد.
3) ظرفیت تخلیه سیلاب حداقل 2000 متر مکعب در ثانیه باشد.
4) پی سد با مسائل پیچیده و خاصی مواجه شده باشد.
5) شکل سد دارای طرحی خاص و غیر عادی باشد.


سد های مخزنی را به طور کلی به 5 دسته مهم و ممتاز تقسیم می کنند.

1) سد های خاکی Earth-Fill Dam
2) سد های وزنی Gravity Dam
3) سد های قوسی Arch Dam
4) سد های سنگی Rock-Fill Dam
5) سد های پایه دار Buttress Dam
ü سد خاکی عمدتا از مواد خاکی تشکیل یافته است.بدیهی است که مواد تشکیل دهنده آن باید طبق مشخصات مخصوصی باشد و فرم مقطع آن بر اساس ضوابط فنی . محاسباتی تعیین شود.

ü سد وزنی به سدی نامند که از مصالح بنایی از قبیل بتن و مشابه آن تشکیل یافته و تعادل ایستایی آن عمدتا از وزن سد (Gravity) تامین می شود.
ü سد قوسی به سدی نامند که در پلان بصورت قوس(معمولا دو طرف گیردار) است و تعادل آن عمدتا بر اساس تعادل و مقاومت قوس در مقابل نیروی رانش آب تامین می شود.
ü سد سنگی نیز مانند سد خاکی عمدتا از مواد سنگی طبقه بندی شده تشکیل یافته است.
ü سدپایه دار از یک سری دال و یا پوشش نسبتا نازک (مسطح و یا قوسی شکل) که نیروی رانش و تکیه گاه خود را به پایه ها منتقل می کنند تشکیل یافته است.



3. انتخاب محل و نوع سد:


1) انتخاب سد قوسی:
با مختصر تعریفی که از سد قوسی شد چنین بر میآید که این نوع سد را باید در درٌه های تنگ و بستر سنگی سالم احداث نمود چه پهلو های دو طرف باید قادر به جذب نیروی رانش آب (تکیه گاه قوس دو طرف گیر دار) باشند و دره های بسیار عریض به علت نیروی ناشی از قوس ( بستگی به شعاع انحناء دارد) محل مناسبی برای سد های قوسی نخواهد بود.لذا دو شرط عمده و اساسی یکی تنگ بودن دره و دیگری سالم بودن بستر سنگی دو طرف از شرایط عمده و اساسی احداث سدهای قوسی است.

در سد های قوسی می توان آب طغیانگر را از روی سد به صورت پرش اسکی Saut D'Ski Ski- Jump عبور داد که خود موجب صرفه جویی زیادی در هزینه( بابت احداث طغیانگیر جدا گانه) می کند.سد قوسی در محل تکیه گاه باید عمود بر خطوط میزان نقشه پیاده شود.
2) انتخاب سد وزنی:
سد وزنی را در دره های عریض تر (c/h>2.5) احداث می کنند.ابعاد زیاد مقطع سد شالوده مسئله زیر فشار را درحد خطرناک مطرح میکند؛لذاباید امکان این باشد که سد وزنی در پهلو های دو طرف در عمق کافی ( عمق و طول هر دو) در داخل صخره های سنگی جای گیرد تا خطر دور زدن نیروی زیر فشار وجود نداشته باشد.طغیانگیر را در سد های وزنی می توان در طول سد هر جا که مناسب باشد احداث نمود.در حقیقت از طول سد به عنوان طغیانگیر استفاده میشود،در صورتی که در سد های خاکی این مسئله خود مشکلی ایجاد می کند.برق آبی در سد های وزنی به مقدار زیاد و در نمونه های کافی امروزه در دنیا تهیه شده است.سد های وزنی در مناطق زلزله خیز مناسب نیستند.
3) انتخاب سد پایه دار:
در صورتی که طول سد وزنی زیاد شود آنرا به سد پایه دار به منظور صرفه جویی در حجم عملیات بتن ریزی تبدیل می کنند و به طور خلا صه به تر تیب که دهنه رود خانه در محل احداث سد زیاد می شود واریانتهای سد های قوسی،وزنی،پایه دار،وخاکی مورد بررسی قرار می گیرند.
به دین لحاظ سد پایه دار از سد وزنی سبک تر است ولی محل پایه ها به علت تمرکز عکس العمل ممکن است سنگین تر باشد لذا زیر فشار در سد های پایه دار در صورتی که سد بد روی رادیه ژنرال ساخته شده باشد،می توان خطر مهمی به وجود آورد ولی این خطر را می توان با جدا ساختن شالوده ها (شالوده ها پایه ها از سایر قسمت ها) و یا با گذاردن حوضچه و یا سوراخ های زه گش (Pressure relief drain) بر طرف نمود.
مقاومت سدها در برابر زمین لرزه خوب نیست لذا در این مناطق باید پایه ها را توسط تیر های طولی به هم مرتبط نمود.طغیانگیر را می توان در طول سد جای داد منتها باید آن را در یک طرف ساحل رود خانه و یا سد جای داد.
4) انتخاب سد خاکی:
با زیاد شدن عرض رودخانه در محل گلو گاه به ترتیب از سد های قوسی به وزنی،از وزنی به پایدار و بالاخره خاکی و سنگی می رسیم،سدهای خاکی معمولا ارزان تر از سد های بتنی تمام می شود و به همین مناسب در جایی که عرض رودخانه (طول سد) زیاد باشد سد های خاکی در شرایط یکسان اقتصادی تر به نظر می رسند.
یکی از شرایط عمده برای احداث سد های خاکی وجود مصالح خاکی مناسب در محل سد است که از اهم این مصالح،مواد غیر نفوذ(رس وسیلت است است،سایر مصالح از قبیل شن و ماسه نیز باید در محل و یا فاصله معقولی از کارگاه وجود داشته باشد.
سد «لار» که از سد های خاکی بزرگ (ایران و دنیا) است در شمال پلور (تهران) واقع است و ارتفاع تاج آن تا کف بستر شالوده متر می باشد.ضخامت تاج سد 13 متر و ضخامت سد در بستر رودخانه در حدود 700 متر می باشد.
5) انتخاب سد سنگی:
سد سنگی را می توان در محلی که سنگ مناسب (به وفور) در محل و یا فاصله معقولی از کارگاه باشد احداث نمود کضافا اینکه به علت مقاومت بسیار خوب آن در مقابل زمین لرزه در مناطق زلزله خیز بسیار مناسبند.در صورت وقوع زمین لرزه مواد سنگی فوق بر روی هم می غلتند و ضایعه بزرگی ببار نمی آورند،ولی در سدهای بتنی و حتی خاکی این ضایعه به همین جا خاتمه نمیابد.
سدهای سنگی در ایران به علت وجود مدار زمین لرزه و همچنین مواد سنگی مناسب می توانند مطرح شوند.سد قشلان در کردستان یکی از انواع سدهای سنگی است.


4. طغیانگیر و انواع آن:

همانطور که از ظاهر کلمه بر می آید همان تخلیه کننده دریاچه سد در مواقع اضطراری است بدیهی است که این تخلیه باید تا ارتفاع قابل اطمینانی انجام گیرد که در ضمن رفع خطر سیل گیری قادر به تامین احتیاجات اساسی پروژه سد سازی نیز باشد.طغیانگیر سدها باید قادر به تخلیه خریلن سیلهای استثنایی حوضه آبگیر باشند که آن هم به نوبه خود تابع وسعت حوضه آبگیر،نوع پوشش حوضه،شیب آن مدت زمان بارندگی های متداوم و امکان تمرکز جریان های فوق است.
انواع طغیانگیر عبارتند از:
1) طغیانگیر سد سر ریز Over flow spillway
2) طغیانگیر نیلو فریMorning Glory spillway 
3) طغیانگیر لابیرینتLabyrinth spillway 
4) طغیانگیر برج آبگیرTower spillway 
5) طغیانگیر دریچه ایGate spillway 
6) طغیانگیر تونلیTunnel spillway

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 19:51  توسط گروه 4 | 

معمولا در مرکز محله‌های شهر واقع شده و از چهار عنصر اساسی تشکیل شده‌اند: ۱- خزینه- به شکل استوانه (محل ذخیره آب) که در دل زمین ایجاد شده، آب قنات بر آن مسلط است. در عین حال، زمین برای حفظ دمای آب نیز بوده‌است. ۲-گنبد- پوششی به شکل نیمکره بر روی خزینه به منظور حفاظت آب از آلودگیهای محیطی و خنک نگهداشتن آن. ۳-پاشیر- راهرویی پلکانی جهت برداشتن آب از خزینه ۴-بادگیر- وسیله‌ای برای هدایت جریان هوا به درون آب انبار برای جلوگیری از فساد آب است تعداد بادگیرها از یک تا شش با توجه به شرایط کار متفاوت است. یکی از عمده ترین مصالح در ساختمان آب انبار دیمه (deimah) است، که از آهک و خاکستر و ماسه بادی تشکیل شده‌است. این ملات ضمن آب بندی بنا، از فساد آب نیز جلوگیری می‌کند. بیشتر آب انبارها دارای یک ورودی و پاشیر هستند. اما برخی از آنها به لحاظ موقعیت شهرسازی و نحوه استقرار در بافت شهری، دارای دو یا سه ورودی می‌باشند. در منطقه میبد، هم در نواحی مسکونی و هم در کشتزارها و نواحی بیابانی، آب انبارها از عناصر شاخص هر محل هستند وبا توجه به نقش مهمی که در زندگی روزمره مردم داشته‌اند، از اعتبار و موقعیتی ویژه برخوردار بوده‌اند. آب انبارها از لحاظ شکل ساختمان و نحوه بهره برداری دو گونه‌اند: الف) آب انبار دستی یا آب انبار «رو» :شامل یک مخزن سرپوشیده و یک راهرو پلکانی که دسترسی به آب مستقیما از همین راهرو بوده‌است. ب) آب انبار شیری -شامل یک مخزن سرپوشیده و معمولا بادگیردار و یک راهرو پلکانی که در انتهای آن به توسط شیر به آب مخزن دسترسی دارند. آب انبارها را اصولا برای نگهداری و بهره برداری آب آشامیدنی میساخته‌اند، اما مواردی نیز بوده‌است که ازآب آنها برای استفاده‌های دیگر نیز سود میجسته‌اند. مثلا در محلاتی که آب قنات بطور متناوب و چندروز یکبار جریان داشته‌است، برای رفع نیازمندیهای روزمره معمولا در مرکز محلات و درکنار مساجد، مخزنی برای ذخیره آب به نام «انبار» یا «انبارک» وجود داشته‌است. این آب انبارها هر چندروز یکبار پر می‌شده‌اند، اما آب انبارهای آب آشامیدنی را قاعدتا هرسال یکبار پرآب می‌کرده‌اند. درنواحی مختلف میبد با توجه به موقعیت و جمعیت آبادی و مخصوصا دسترسی یا عدم دسترسی به آب شیرین، تعداد ونوع آب انبارها متفاوت است.به عنوان مثال در محوطه حصاربست قدیم یا شارستان با توجه به موقعیت مناسب و دسترسی به جریان آب چندرشته قنات و عدم تراکم جمعیت، بیش از ۴ آب انبار نساخته‌اند، اما در فیروزآباد و مهرجرد با توجه به جمعیت و مشکلات دسترسی به آب آشامیدنی جاری، هریک بیش از ۱۵ آب انبار ساخته‌اند. در بفروئیه به علت تراکم جمعیت و شوری آب قنات، بیش از۶۰ آب انبار بنا شده و تعداد آب انبارهای شورک به همین دلیل بیش از ۱۵ دستگاه بوده‌است. آب انبارهای مراکز مسکونی اصولا در مرکز محلات و در نقطه مناسبی از گذرهای اصلی و در کنار مساجد یا در میدانها میساخته‌اند، ولی آب انبارهای خارج از مراکز مسکونی را معمولا در کنار راهها و به فاصله‌های معینی برای استفاده رهگذران و یا کارکنان کشتزارها میساخته‌اند.

 

در محوطه‌های آب انبارهای نوع دوم، معمولا «ساباط» یافضاهای سایه دار ومناسبی برای استراحت ونماز وتوقفهای کوتاه مدت رهگذران میساخته‌اند. درمیبد، مجموع آب انبارهایی که از دیرباز ساخته‌اند، بیش از ۱۷۰ دستگاه است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 19:43  توسط گروه 4 | 

جمع‌آوری آب  به کلیه عملیاتی اطلاق می‌گردد که در حوضه‌های آبگیر برای افزایش رواناب انجام می‌گیرد. در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک، بخش عمده از آبی که به درون خاک نفوذ می‌کند یا از راه تبخیر مسقیما هدر می‌رود یا از راه تعرق توسط گیاهانی که از نظر اقتصادی بی‌فایده هستند به مصرف می‌رسد. برای مثال؛ در حوضه رودخانه‌های کلرادوی آمریکا، کمتر از 6% بارندگی به صورت جریان رودخانه‌ای ظاهر می‌شود. ثابت شده است که استفاده از گیاهان به عنوان راه‌حلی برای افزایش جریان رودخانه‌ای موثر می‌باشد و ممکن است انتظار داشت که این روش بیشتر مورد استفاده قرار گیرد.

روش سریعتر برداشت آب، نگهداری آن در آبگیرهاست. آبگیرها مناطقی هستند که از بتن، ورقه‌های فلزی، آسفالت یا خاک غیرقابل نفوذ به نحوی ساخته شده‌اند که آب بارندگی را گرفته و ذخیره می‌‌کنند. در برداشت موفقیت‌آمیز آب نه تنها باید به جمع‌آوری آب توجه داشت، بلکه به انتقال و ذخیره‌سازی آب جمع‌آوری شده نیز باید توجه کرد. عملیاتی که روی آبگیرها انجام می‌شود از تسطیح خاک و خارج کردن پوشش گیاهی  تا استفاده از غشاء پلاستیکی و ورقه‌های آلومینیومی متغیر است. در برخی آزمایشات، عملیات ساده تسطیح خاک و خارج نمودن پوشش گیاهی، مقدار جریان سطحی را تا سه برابر افزایش داده است. آب‌بندی کامل، مقدار جریان سطحی را تا صددرصد افزایش می‌دهد. جمع‌آوری آب به منظور توسعه منابع آب مورد نیاز حیات وحش و چارپایان اهلی و گاهی اوقات مصارف شهری نیز به کار می‌رود.

کمبود آب در مقیاس جهانی مهمترین فاکتور محدودکننده برای عملکرد گیاهان زراعی است، با کاهش میزان آب فعالیتهای فیزیولوژیکی گیاهان یا کاهش می‌یابد (البته عکس آن نیز صادق است بدین معنا که با رسیدگی فیزیولوژیکی میزان آب گیاه کاهش می‌یابد) با توجه به اینکه کمبود آب متداولترین فاکتور محدودکننده در تولید محصولات زراعی به خصوص در مناطق  نیمه خشک دنیا است هر اقدامی در جهت تامین قسمتی از آب مورد نیاز گیاه می‌تواند در افزایش تولید موثر باشد.

معمولا رواناب موقعی جاری می‌شود که باران روی خاک اشباع‌شده ببارد. در مناطق مرطوب چون خاک در اکثر مواقع اشباع است، رواناب بلافاصله بعد از بارندگی جاری می‌شود. ولی در مناطق خشک، خاک به ندرت اشباع بوده و در صورتی رواناب جاری می‌شود که شدت بارندگی از حد معینی تجاوز نماید. مثلا در تحقیقات انجام شده در آفریقا به این نتیجه رسیده‌اند که زمانی رواناب جاری می‌شود که سرعت بارندگی‌ از 0.5 میلیمتر در دقیقه بیشتر و مقدار آن نیز بیش از مقدار 5 میلیمتر باشد. معمولا به دلیل پوشش گیاهی پراکنده و کمبود مواد آلی و همچنین پیدایش یک لایه غیرقابل نفوذ در اولین لحظات پس از بارندگی، توانایی خاکهای خشک در جذب بارندگی بسیار کم است. بنابراین در شرایط بسیار خشک، کاهش رواناب و افزایش نفوذپذیری خاک موثر نبوده و به دلیل کم بودن رطوبت  قابل ذخیره در خاک و ناکافی بودن آن برای زراعت، باید در جهت عکس کوشش نمود؛ یعنی رواناب را در بعضی اراضی افزایش داد و نفوذپذیری خاک را کاهش داد. و سپس از آب حاصله در جاهای مناسب دیگر استفاده نمود. به این عمل جمع‌آوری آب گفته می‌شود.

با این اوصاف، جمع‌آوری آب عبارت است از جمع‌آوری آب از منطقه‌ای که برای افزایش رواناب آماده شده و استفاده از آب حاصله بعنوان مکمل رطوبت خاک در منطقه مجاور یا پایین‌دست که ارتفاع پایینتری دارند. در بسیاری از مناطق خشک که بارندگی برای تامین نیاز زراعت کافی نیست جمع‌آوری آب به اضافه مفدار رطوبتی که در خاک ذخیره شده می‌تواند برای تولید گیاهی کافی باشد. مشروط به اینکه بین میزان آبی که از یک ناحیه گرفته شده و ناحیه‌ای که آب در آن به مصرف می‌رسد توازن صحیحی برقرار گردد.

تکنولوژی جمع‌آوری آب بر اساس دو روش عمده استوار است: یکی انتقال آب از تپه‌ماهورهای لخت و بدون پوشش گیاهی به اراضی نسبتا مسطح و دیگری ایجاد پستی و بلندیهای کوچک در اراضی صاف  و مسطح که نمونه‌هایی از آن عبارتند از:

الف ـ حوضچه‌های آبریز کوچک

در این سیستم زراعی، رواناب حاصله از قسمتهایی از مزرعه را به نوارهای باریکی که در آن زراعت صورت می‌گیرد، انتقال می‌دهند. یا به عبارتی، رواناب را از قسمت بالا یعنی منطقه آبریز روی بخش تحتانی که سالانه کشت می‌شود پراکنده می‌سازند. طرز عمل به این صورت است که در سطح زمین پشته‌های نسبتا عریض ایجاد می‌نمایند تا شکلی مشابه یک حوضه آبریز درست شود و گیاهان زراعی را بین دو پشته می‌کارند.

نسبت منطقه آبریز به عرض تراس مسطح ممکن است 3 به 1 و 2 به 1 و یا 1 به 1 باشد. و نسبت مناسب برای تمام محلها بر حسب نوع خاک و میزان بارندگی واحد نمی‌باشد. برای ازدیاد رواناب از پشته‌های تامین کننده آب روشهای مختلفی بکار می‌رود:

1 ـ استفاده از لایه‌های نازک پلاستیکی یا لاستیکی و یا ورقه‌های فلزی برای پوشاندن زمین.

2 ـ پوشاندن خاک با مواد دافع آب و پاشیدن مواد ارزان قیمتی که نفوذ آب را کاهش داده و یا پراکنده کردن کلوئیدهای خاک برای مسدود کردن منافذ مثلا مصرف 45 کیلوگرم کربنات سدیم در هکتار روی خاک رسی ـ لومی  بدون گیاه، رواناب حاصله را به 70% می‌ساند.

3 ـ استفاده از سلیکون به منظور غیر قابل نفوذ کردن خاک که نتایج خوبی داشته است.

4 ـ قیرپاشی که هم نسبتا ارزان و هم پوشش بادوام و چسپنده‌ای تشکیل می‌دهد تا از فرسایش هم جلوگیری شود. چون بدون کنترل فرسایش، پشته‌های آماده شده ممکن است در عرض یک فصل از بین بروند و در برخی مناطق به قیر، ورقه‌های نازک پلاستیکی نیز چسپانده‌اند. این سیستم نسبت به آیش که آب را از یک سال برای سال بعد ذخیره می‌نماید و هر دو سال یکبار  کشت می‌شود کار‌آمدتر می‌باشد.

 

ب ـ تراسهای پلکانی مسطح

این سیستم از یک سری سکوی پلکانی مسطح تشکیل شده که منطقه جمع‌آوری آب ندارد و آبهای خارجی می‌توانند توسط تراسهای منحرف کننده برای سکوها تامین شوند، یا می‌توانند فقط با آبی که روی آنها قرار گرفته کشاورزی شوند و چون از رواناب جلوگیری می‌کنند و آب به خوبی روی منطقه کاشت نگهداری و ذخیره می‌شود می‌توان محصول قابل توجهی از آنها برداشت نمود.

ج ـ تراسهای مسطح نگهدارنده آب

این تراسها ساختمانهای خاکی هستند که در دامنه‌های شیب‌دار به این منظور احداث می‌شوند که قبل از اینکه سرعت رواناب به حد خسارت‌بار خود برسد از سرعت آن بکاهند و شامل یکسری سکو می‌باشد که بسته به اینکه برای حفاظت آب یا حفاظت خاک مورد استفاده قرار گیرند با انواع مختلف ساخته می‌شوند. این سکوها رواناب را از قسمت آبریز گرفته و روی بخش مسطح که زراعت می‌شود نگهداری می‌گردد.

د ـ تراسهای کانالی شیبدار

که به این منظور طراحی شده‌اند که آب اضافی را به قسمتی از مزرعه منتقل نمایند و فاصله آنها بستگی به شیب دارد و شیب سکو طوری است که بتواند حجم آب در حال افزایش را حمل نماید دارای محل خروج آب بوده تا بتواند آب را به نحو مطلوب خارج نماید. این تراسها که به مجاری شیبدار نیز معروف می‌باشند در مناطقی که به علت شیب زیاد امکان درست کردن تراس وجود نداشته باشد برای جلوگیری از تلفات خاک و آب در اثر جریانهای سطحی ایجاد می‌گردند. این مجاری باید طوری ساخته شوند که دارای ظرفیت کافی برای جمع‌آوری آبهای زیادی و هدایت آن به زمینهایی که دارای شیب کمتری هستند باشند. این مجاری در جهت عمود بر شیب و در امتداد خطوط تراز ساخته می‌شوند و عمل اصلی آنها عبارت است از متوقف کردن آب برای نفوذ در  زمین و همچنین هدایت آبهای اضافی به جاهایی که خطر فرسایش ایجاد ننموده و بتواند تولید محصول نماید. با توجه به اینکه مشکل اساسی در دیم‌کاری، ذخیره و حفظ رطوبت در داخل خاک است؛ جمع‌آوری سیلابها و هرزآبها از سطوح بزرگی که از نظر اقتصادی کشت وکار در آنها مقرون به صرفه نیست و انتقال و پخش آنها در سطوح کوچکتر قابل کشت، یکی از مسایل قابل توجه می‌باشد.

یک بارندگی 10 میلیمتری در یک حوضچه آبگیر ممکن است در عرض 4 تا 5 ساعت سیلابی را ایجاد نماید که مقدار آب آن به 30هزار مترمکعب برسد. یک باران چند میلیمتری را میتوان در یک حوضچه آبگیر و در یک محدوده کوچک ذخیره کرد بطوریکه معادل چند صد میلیمتر باران باشد. قدمت این کار به حدود 2000 سال پیش می‌رسد و هم اکنون نیز در تکنولوژی مدرن دیمکاری مورد استفاده قرار می‌گیرد و در کشورهای مختلف نتایج مطلوبی از آن به دست آمده است.

 منابع:

1 ـ مهندسی آب و خاک، ترجمه غلامحسین حق نیا، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد 1370.

2 ـ دیمکاری، مهندس محمدعلی رستگار – چاپ سوم 1378/ انتشارات برهمند

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 19:40  توسط گروه 4 | 

آبياري باراني و انواع آن

سیستم آبیاری بارانی روشی است که در آن آب تحت تاثیر فشار ایجاد شده به وسیله موتور پمپ ، وارد لوله های مسیر شده و از طریق آب پاشها به اطراف پخش می شود و انواع آن عبارتند از : 1 ) کلاسیک 2 ) ویل مو ( غلطان ) 3 ) قرقره ای 4 ) دوارمرکزی ( سنتر پیوت ) 5 ) لینیر ( سیستم بارانی خطی )

آبیاری بارانی به روش کلاسیک

کلاسیک ثابت : در این روش آبیاری پمپ و لوله های اصلی و فرعی و بال های آبیاری و آب پاشها ( کلیه اجزاء سیستم ) ثابت می باشند . در این سیستم ، به تعداد کافی بال آبیاری وجود دارد و نیازی به جابجایی بالهای آبیاری در فصل زراعی نمی باشد و با توجه به شرایط باد منطقه فواصل آبپاش را طوری تنظیم می کنند که همپوشانی کاملی ایجاد گردد . در سیستم های ثابت ممکن است بالهای آبیاری در زیر زمین کار گذاشته شده و همیشه ثابت باشند یا اینکه این بالها در ابتدای فصل رشد در روی زمینی چیده شده و در انتهای فصل رشد جمع شوند که به نوع اول سیستم های ثابت دائمی و به نوع دوم سیستم های فصلی گفته می شود. انتخاب هر یک از این دو نوع سیستم بستگی به نوع گیاه دارد .



کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک : در این روش بالهای آبیاری ثابت ولی آب پاش ها متحرک می باشند . برای کاهش هزینه در این سیستم از آب پاشهای بزرگ استفاده می شود که به طور قابل ملاحظه ای از تعداد بالهای آبیاری بارانی ثابت و از لحاظ بهره برداری راحتتر و کم هزینه تر از بقیه سیستم ها با جابهـ جایی متناوب می باشند . از لحاظ عمر مفید تجهیزات و لوله های سیستم نیز بسیار مناسب و در صورتی که لوله ها در زیر زمین کار گذاشته شده باشند از لحاظ خطر سرقت نیز دارای ضریب اطمینان بالایی خواهند بود . علاوه بر این بدلیل فراهم بودن امکان نصب پایه های بلند برای آبپاش ها ، امکان آبیاری گیاهان پا بلند نیز وجود دارد . در مجموع سیستم های آبیاری بارانی با آبپاش متحرک به دلیل ویژگی ها و مزایای فوق الذکر از استقبال قابل توجهی در بین کشاورزان برخوردار گشته و گسترش بیشتری در سالهای اخیر داشته است .



آبیاری به طریقه سیستم موتوری چرخدار یا ویل مو

ویل مو دستگاهی است که بر روی چرخهای آلومینیومی که از دو نیم طوقه تشکیل یافته و با استفاده از موتور بنزینی 8 اسب بخار در زمینی که شکل منظم داشته و با آبگیری از شیرهای هیدرانت توسط شلنگ برزنتی زمین را آبیاری می کند و برای زراعت های چغندر قند ، گندم ، سیب زمینی ، پنبه، سویا و ... مناسب میباشد .

مشخصات فنی دستگاه :

شامل شاسی اصلی ـ موتور بنزین 8 اسب بخار ، لوله های آلومینیومی 4 اینچ ـ 12 متری ، سوپاپ ، کمربند ، وزنه،رایزر ، فواره ، نیم طوقه و چرخ کامل و شلنگ رابط تشکیل یافته است که آب پاشها به فاصله 12 متری از هم قرار گرفته است و سوپاپ ها بعد از خاتمه آبیاری شروع به تخلیه آب داخل لوله های آلومینیومی می نمایند .

نکات ایمنی :

بعد از اتمام هر آبیاری ضروری است به مدت 10 دقیقه صبر کنیم تا آب داخل لوله بطور کامل از طریق سوپاپ ها تخلیه شوند تا در زمان حرکت و انتقال دستگاه به دلیل پر بودن لوله ها از آب ، مشکل پیچش لوله حاصل نگردد و نیز برای جلوگیری از حرکت دستگاه توسط باد منطقه ضروری است با استفاده از طناب و میخ دستگاه مهار شده باشد یا اینکه بر روی چرخهای دستگاه کیسه های شنی قرار داده شود تا سیستم در امان باشد .



مزایا و معایب سیستم :

این سیستم مخصوص مزارع متوسط و بزرگ و با قدرت جابه جایی در هر زمان و انجام آبیاری به هر میزان و در هر مدت با حداقل نیروی انسانی مورد نیاز می باشد و لوله های آلومینیومی هم به عنوان محور و هم به عنوان هدایت کننده آب عمل می کند تا آب را به سر آبپاش ها برسانند و از طرفی در زمین های کاملا رسی کارآیی ندارد . چون به دلیل گلی بودن زمین به علت آبیاری در زمان حرکت دستگاه مشکل پیچش لوله ایجاد می گردد .

سیستم شاتگان یا قرقره ای

سیستمی است که مزرعه را به صورت نوار آبیاری می کند و نحوه کار طوری است که ارابه که در بالای آن گان ( آبپاش یا فواره ) نصب گردیده است بعد از استقرار دستگاه در ابتدای نوار ، توسط تراکتور به انتهای نوار حمل می شود. بعد از روشن شدن سیستم ، آبپاش شروع به حرکت می کند و آبپاشی انجام می ­گیرد، ضمن آبیاری نواری ، ارابه خود به خود به طرف ابتدای نوار حرکت می کند تا آبیاری نوار به پایان می رسد. کار آبیاری به همین منوال تا انتهای مزرعه ادامه می یابد تا دور آبیاری کامل شود و محل آبگیری از شیرهای هیدرانت که در روی خط اصلی نصب گردیده اند تحقق می یابد .

نکات ایمنی :

1 ـ مقررات و اصول ایمنی و سلامتی در هنگام کار رعایت گردد و شلنگ ها و اتصالات فشار قوی را محفوظ داشته و ایمنی آن را مد نظر داشته باشید .

2 ـ زنجیره های ایمنی محافظ شافت پی تی او را به یک نقطه ثابت وصل کنید و از آبپاش در حال کار فاصله بگیرید .

3 ـ ماشین برای انجام هر گونه تنظیم و یا تعمیر متوقف گردد و به منظور راه اندازی یا حمل و نقل ماشین ، تنه اصلی بایستی به وسیله پین قفل ایمنی ثابت و محکم گردد .

4 ـ شیرها و دریچه های تحت فشار به آرامی باز شوند و هرگز از سرعت مجاز حداکثر 10 کیلومتر در ساعت تجاوز نگردد .

محاسن و معایب دستگاه :

1 ـ آبگیری از شیرهای هیدرانت یا از کانال به راحتی انجام گرفته و برای آبیاری تکمیلی مناسب می باشد .

2 ـ به دلیل سنگینی دستگاه وجود تراکتور برای حمل دستگاه و ارابه فواره دار ضروری بوده و برای کار آن در مزرعه وجود جاده دسترسی الزامی است و در زمانی که شدت وزش باد شدید است نبایستی عمل آبیاری را انجام داد .


دستگاه آبیاری بارانی دوار مرکزی ( سنتر پیوت )

سیستم دوار مرکزی نوعی دیگر از آبیاری بارانی است که نام خارجی آن سنتر پیوت می باشد که به صورت اسپری و یا اسپیرینکر عمل آبپاشی را انجام می دهد و به صورت عقربه ساعت حرکت می نماید و زمین زراعی را به صورت دایره ای آبیاری می کند .

مشخصات فنی دستگاه :

تعداد دهانه در انواع مختلف : 8 ـ7ـ 6 و 5 عدد

طول هر دهانه : حدودا 5/52 متر

طول کل دور دستگاههای مختلف سنتر پیوت : 432 ، 5/379 ، 327 و 5/274 متر به شعاع آبیاری 435 ، 382 ، 330 و 5/277 متر

قطر لوله :

( اینچ ) ـ قدرت الکتروموتورهای نصب شده در چرخها 5/1 کیلومتر

( اینچ ) ـ قدرت الکتروموتورهای نصب شده در چرخها 5/1 کیلومتر

( اینچ ) ـ قدرت الکتروموتورهای نصب شده در چرخها 5/1کیلومتر



ولتاژ دستگاه :

380 ولت و حداقل زمان چرخش یک دور دستگاه 24 ـ 21 ـ 18 و 15 ساعت بوده و عمق متوسط بارش در یک دور 88/9 میلی متر است و هم چنین دستگاه شامل سیستم دکل مرکزی ، خرپاها و میل های کششی ، تابلوی برق دهانه و کابل برق و سیستم دکل چرخ می باشد .



نکات ایمنی :

1 ـ بایستی یک نفر اپراتور برای کار دقیق دستگاه مشخص گردد تا راه اندازی دستگاه را عهده دار باشد .

2 ـ بایستی ایستگاه پمپاژ دقیقا از نظر فشار کارکرد کنترل شود چون اگر فشار از حد مجاز ( 5/1 ) بار پایین بیاید دستگاه خاموش خواهد شد .

3 ـ جهت کار مناسب دستگاه بایستی تابلوی برق و متعلقات مربوطه به آن دقیقا بررسی و بطور منظم از آنها استفاده شود .

4 ـ مواظب باشیم که قسمت ایمنی دستگاه همیشه سالم باشد چون اگر به هر دلیل دهانه ای از حالت خطی خارج شود قسمت ایمنی عمل خواهد کرد و دستگاه خاموش خواهد شد .

5 ـ از لامپهای سیگنال روی دستگاه که 3 تا از آنها نشان دهنده وجود برق و 7 تای بقیه مربوط به مدار زمان هستند خوب مواظبت کنیم .

6 ـ بایستی کلیه قسمتهای دستگاه بعد از آبیاری دقیقا کنترل و بررسی شوند .

7 ـ در فصل زمستان بایستی کلیه جزئیات دستگاه که پر قیمت و سبک هستند پوشانده شوند تا در امان باشند .



محاسن و معایب دستگاه :

1 ـ در سطوح وسیع کارآئی بالائی دارد ، راندمان آبیاری را بالا می برد و باعث توزیع یکنواخت آب می گردد .

2 ـ قابل استفاده برای انواع کشت هاست و در مصرف انرژی و نیروی انسانی با صرفه تر است .

3 ـ دستگاه پیچیده است بنابراین برای راه اندازی ، حفظ و نگهداری آن حضور شخصی که فنی و کاردان بوده و به کلیه جزئیات دستگاه وارد ضروری است .

4 ـ قیمت دستگاه بالاست و فقط در تعاونی ها و کشت و صنعت ها و در طرح های خیلی بزرگ قابل نصب است .

دستگاه آبیاری بارانی لینیر ( خطی ) :

دستگاهی است که شباهت زیادی به سنترپیوت داشته با این تفاوت که زمین زراعی را بطور خطی آبیاری می کند و محل آبگیری از کانال می باشد .

مشخصات فنی ، نکات ایمنی و معایب و محاسن دستگاه تقریبا شبیه دستگاه سنترپیوت می باشد .


هیدروفلوم ( لوله های آبیاری دریچه دار )

هیدروفلوم لوله بدون درزی است که بسادگی روی زمین قرار گرفته و به هر منبع آب اعم از حوضچه سر چاه و یا کانال های آب و غیره وصل شده و نیاز به فشار کاری بسیار کم دارد و در سخت ترین شرایط آب و هوائی و بادهای تندکارائی خود را به اثبات رسانده است .

مزایای استفاده از هیدروفلوم :

ـ نصب و راه اندازی سریع و آسان در زمانی کمتر از نصف روز بوده و نیازی به حفر و نگهداری نهر و جوی نیست .

ـ با انعطاف پذیری بیشتر قابل نصب در هر مزرعه بوده و با استفاده از آن بلافاصله امکان آبیاری فراهم می گردد .

ـ با توجه به مقاومت عالی هیدروفلوم در مقابل عوامل شیمیایی کلیه مواد شیمیایی و کودهای محلول در این روش آبیاری قابل استفاده است .

ـ نیازی به خرید سیفون ، هواگیری و نصب و جا به جایی سیفونها نیست و هزینه های آن قابل صرفه جویی است .

ـ نیازی به نصب آبگیرها در طول نهر آبیاری به واسطه تغییرات اندک شیب نیست .

ـ 50 % در مصرف آب صرفه جویی شده و کارگر مورد نیاز آبیاری به يك سوم تقليل می یابد .

ـ در مقایسه با سایر روشها هزینه سرمایه گذاری يك دهم تا يك دوازدهم می باشد .

ـ کمترین سرمایه گذاری در مقایسه با سایر روشها ی مدرن آبیاری به میزان یک دهم تا یک دوازدهم سیستم های موجود

ـ عدم نیاز به مصرف انرژی و استفاده از موتور و پمپ در دور آبیاری و در نتیجه حداقل هزینه تعمیر و نگهداری و عدم نیاز به پرسنل متخصص در مزرعه

ـ برای آبیاری انواع کشتهای ردیفی و کرتی از قبیل چغندر ، گوجه فرنگی ، ذرت ، یونجه و برنج مورد استفاده قرار می گیرد .

ـ سهولت نصب و جمع آوری و استفاده مجدد از آن امکان پذیر بوده و برای انتقال بدون اتلاف آب از یک نقطه به نقطه دیگر به کار می رود .

ـ از رشد و گسترش و انتقال بذر علف های هرز در مسیر لوله و نیز از شستشوی خاک جلوگیری می شود .



آبیاری قطره ای :

آبیاری قطره ای یکی از روش های پیشرفته و تکامل یافته آبیاری تحت فشار است که در آن آب به صورت قطره توسط قطره چکان به میزان لازم در اختیار درختان و انواع محصولات وجینی قرار می گیرد و فقط منطقه اطراف ریشه را خیس می کند و در واقع با مصرف حداقل آب ، نیاز آبی گیاه تامین می گردد . یعنی رساندن آب به گیاهان به مقدار کم و دفعات زیاد .

مشخصات فنی سیستم :

قسمت اصلی کنترل ـ لوله های اصلی آبرسان ـ لوله های آبده ـ قطره چکان ها

قسمت اصلی کنترل شامل قسمت های زیر می باشد : الف ـ هیدروسیکلون ، ب ـ فیلتر شن ، ج ـ مرکز کنترل ، د ـ تانک کود ، À ـ فیلتر توری

در سیستم آبیاری قطره ای آب از مرکز کنترل وارد لوله های آبرسان شده و سپس از طریق لوله های فرعی به قطره چکانها رسیده و از آنجا به صورت قطره به زمین می ریزد و مرکز کنترل ، فیلترهای مختلف برای گرفتن شن ، جلبکها و ذرات معلق در آب وجود دارد .

محاسن و معایب سیستم :

ـ تمامی مزایای سیستم در صفحه یک آورده شده است .

ـ گرفتگی قطره چکان به دلیل املاح موجود در آب وجود دارد .



آبیاری قطره ای سوپر دریپ

در این نوع سیستم لوله ها به صورت نوارهایی در روی سطح خاک قرار می گیرند . در هر 10 ـ 20 ـ 30 سانتیمتری دارای قطره چکان می باشند این نوارها برای کشت های ردیفی ، انواع سبزیجات ، توت فرنگی ، موز ، ذرت ، نیشکر ، گیاهان علوفه ای ، گیاهان گلخانه ای ، هندوانه ، خربزه ، خیار ، گوجه فرنگی ، کاهو ، کلم ، سیب زمینی ، فلفل ، هویج ، پیاز ، چغندر قند ، پنبه ، گل آفتابگردان ، تاکستان انگور و نهالستان ها مناسب می باشد .

مزایای آبیاری قطره ای سوپر دریپ :

ـ فضای انبارداری و سهولت نگهداری در بین فصول رشد محصول حداقل بوده و سبک با قابلیت حمل آسان می باشد .

ـ اتصالات آن به صورت قطعات ساده و استاندارد موجود است و روش کارگذاری آن به صورت دستی و ماشینی بسیار ساده است .

ـ باعث صرفه جویی در آب ، نیروی انسانی و کود شده و کیفیت محصول را افزایش داده و همچنین هزینه آن بسیار کم است .

ـ جنس پلاستیکی مخصوص آن از چسبیدن جلبک ها و رسوبات معدنی جلوگیری می کند .

در مقابل گرما و اشعه ماوراءبنفش ، کلیه کودهای شیمیایی ، سموم ، دفع آفات و اسپری های کشاورزی مقاوم است .

ـ قابلیت نصب روی خاک ، زیر خاک و یا حتی معلق بوده و یکنواختی آبدهی آن تا 2/99 درصد نیز می رسد .

ـ قطره چکانها از اجزا لوله بوده و در نتیجه امکان جدا شدن آنها از سیستم مرتفع گردیده .

ـ قوی و بادوام بوده و تحت تاثیر باد قرار نگرفته و قابل استفاده تا 3 سال زراعی می باشد .

ـ قرقره های استاندارد به طول 1000 تا 2000 متر می باشد .


محدودیت های آبیاری تحت فشار

1 ـ سرمایه گذاری اولیه آن بیشتر است .

2 ـ برای راه اندازی سیستم استفاده از برق ، گازوئیل و بنزین ضروری است .

3 ـ اگر آب به صورت حق آبه باشد احداث استخر جهت ذخیره آب الزامی است .

4 ـ در زمان وجود باد در منطقه نبایستی از سیستم استفاده کرد .

5 ـ زمانی که آب خیلی شور باشد نبایستی از آبیاری تحت فشار استفاده کرد .

خلاصه :

1 ـ کشاورزان عزیز قبل از استفاده از روشهای ذکر شده باید از سیستم های اجرا شده در مناطق مختلف استان و یا استانهای همجوار بازدید و اطلاعات کامل را جمع آوری و آموزش های لازم را طی نمایند تا در زمان بهره برداری و نگهداری با مشکل مواجه نگردند و در این ارتباط با مراجعه به سازمان جهاد کشاورزی و با هم فکری کارشناسان و مروجین آگاهانه عمل نمایند .

2 ـ در زمانی که شرایط جوی مناسب آبیاری نباشد ( باد شدید و گرمای زیاد ) بایستی آبیاری را تعطیل و به زمان دیگری موکول نمود .

3 ـ کشاورزان صاحب اراضی کوچک بایستی اراضی خود را یکپارچه و اقدام به تشکیل تعاونی نمایند تا بتوانند از این سیستم به نحو احسن استفاده نمایند .

4 ـ با توجه به کمبودآب در کشور به دلیل واقع شدن در منطقه خشک و نیمه خشک ، کشاورزان با استفاده از این روشها در میزان مصرف آب صرفه جویی نمایند و با مدیریت صحیح بتوانند گام موثری در جهت رسیدن به خود کفائی کشاورزی بر دارند.

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 19:37  توسط گروه 4 | 

 

متخصص كشاورزي: بيشترين راندمان مصرف آب در كشت گلخانه‌اي است

 به اعتقاد يك متخصص ماشين‌آلات كشاورزي، يكي از راهكارهاي سازگاري با خشكسالي، حركت به سمت كشت‌هاي متمركز است كه كشت گلخانه يكي از ابعاد آن است.

آقاي دكترمحمدحسين عباسپورفرد در گفت‌وگو با خبرنگار كشاورزي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اظهار كرد: پيش‌بيني و مقابله با خشكسالي مربوط به سياست‌هايي مي‌شود كه دولت‌ها بايد در مقابل اين پديده اجتناب‌ناپذير به‌كار گيرند. در كشور ما چندين سال است كه خشكسالي رخ مي‌دهد و ما مجبور به سازگاري با اين شرايط هستيم.

اين متخصص تجهيزات و تاسيسات گلخانه با بيان اينكه بيشترين راندمان مصرف آب در كشت گلخانه‌اي است، افزود: در گلخانه تجهيزات كنترلي براي اعمال آب به صورت دقيق‌تر در اختيار است.

عباسپور گفت: در سطح دنيا، سالم‌ترين محصول را مي‌توان از گلخانه‌ها به‌دست آورد، چراكه گلخانه يك محيط كاملا كنترل شده است و با توجه به اينكه منشا امراض، حشرات و بيماري‌هاي قارچي هستند، در اين كشت اجازه نمي‌دهيم به راحتي حشرات وارد گلخانه‌ شوند و حتي قارچ‌ها شيوع پيدا كنند.

وي در عين حال يادآور شد: اينكه مطرح مي‌شود مقدار سم موجود در محصولات گلخانه‌اي، زياد است،‌ به دليل عدم بررسي‌ صحيح ريشه‌ي اين موضوع و نبود گلخانه‌هاي مدرن در كشور است. اين در حالي است كه گلخانه‌هاي ما بايد به سمت و سويي بروند كه اجازه ورود حشرات را ندهند.

دكترعباسپور تصريح كرد: براساس محاسبات انجام شده، حداقل سطح زير كشت گلخانه‌اي به ازاي هر نفر، 3000 متر مربع است و براي احداث يك گلخانه‌ي نه چندان مدرن و قابل استفاده كه كنترل حشرات نيز در آن انجام گيرد، به حداقل 100 تا 150 ميليون تومان هزينه نياز است كه هيچ كدام از فارغ‌التحصيلان كشاورزي در كشور اين منابع مالي را ندارند.

وي با تاكيد بر لزوم توجه دولت به اين معضل، گفت: پاسخگو نبودن منابع مالي سبب مي‌شود نتيجه كشت گلخانه‌اي ناقص باشد. در نتيجه گلخانه‌ مجبور مي‌شود سم زيادي مصرف كند كه نهايتا توليدكاهش مي‌يابد و گلخانه‌اي ايجاد مي‌شود كه از جهات كيفي و كمي زير سوال مي‌رود و اقتصادي نيست.

دكترعباسپور با بيان اينكه دولت نتوانسته منابع مالي كافي و لازم را در اختيار فارغ‌التحصيلان كشاورزي قرار دهد، تاكيد كرد: بزرگترين چالش‌ ما اين است كه بايد گلخانه‌ها به سمت مدرنيزه شدن بروند و اين امر نياز به هزينه دارد.

وي خاطرنشان كرد: يكي از راهكارها براي اشتغال‌زايي در بخش كشاورزي، گلخانه است، البته به شرطي كه منابع مالي آن تامين شود كه متاسفانه با وجود آگاهي از اين موضوع، هنوز راه‌حلي براي آن پيدا نشده است.

دكترعباسپور با بيان اينكه در تمام دنيا به بخش كشاورزي و علي‌الخصوص گلخانه توجه خاصي شده، يادآور شد: صنعت گران ما در بخش‌ تاسيسات و تجهيزات، آشنا با بخش گلخانه‌ نيستند و ما بايد گلخانه را به بخش صنعت بيشتر معرفي كنيم تا بتوانيم به سمت مدرنيزه شدن پيش برويم

+ نوشته شده در  پنجشنبه سی ام اردیبهشت 1389ساعت 8:30  توسط گروه 1 | 

منابع آب مناطق جنوبی چین بیشتر از نواحی شمالی است. به منظور انتقال منابع آب نواحی جنوب چین به مناطق فاقد آب در شمال، دست اندرکاران مراکز علمی و فنی چین پس از 50 سال مساحی و نقشه برداری، در سال 2002 پروژه انتقال آب جنوب به شمال چین را به اجرا گذارده اند.
انتقال آب جنوب به شمال به سه خط انتقالی شرقی، مرکزی و غربی تقسیم می

شود. از طریق این سه خط چهار رودخانه بزرگ چین منجمله رودخانه "یانگ تسه" زرد، "هوای" و "های" به هم متصل شده و "چهار رودخانه از شرق به عرب و سه خط انتقالی آب از جنوب به شمال" شکل گرفته است که برای تحقق وضعیت معقول انتقال آب جنوب به شمال و تکمیل منابع آب شرق و غرب چین مناسب است
.
پروژه خط شرقی: آب سفلی رودخانه "یانگ تسه" در شهر "یانگ جو" از

طریق کانال بزرگ "بیجینگهانگ جو" و کانالهای موازی آن به دریاچه های "هونگ جه"، "لو ما" ، "نان سی" و "دون پین" که کاربرد تعدیل و ذخیره جریان آب دارند منتقل می شود، سپس، از طریق دو راه آبی ادامه یابد: یکی به سمت شمال از رودخانه زرد عبور می کند و راه دیگری به سمت شرق آب را از منطقه "جیائو دون" به شهرهای "ین تائی" و "وی های" استان "شان دون" انتقال می دهد
.

پروژه خط مرکزی: آب مخزن آب "دن جیانگ کو" را به سمت شمال در امتداد راه آهن "بیجینگگوانگ جو" به شهرهای بیجینگ و "تیان جین" منتقل می کند.
پروژه خط غربی: با تاسیس سدهایی در رود "تون تیان" در حوضه علیای رودخانه "یانگ تسه" و رود " یا لون" رود فرعی رودخانه "یانگ تسه" آب رودخانه "یانگ تسه" را به علیای رود زرد منتقل می نماید
.
تا سال 2050،حجم کل آب انتقالی سه پروژه مذکور به 44 میلیارد و 800 میلیون متر مکعب خواهد رسید. از این میان ، پروژه خط شرقی 14 میلیارد و 800 میلیون متر معکب، پروژه خط مرکزی 13 میلیارد متر مکعب و پروژه خط غربی 17 میلیارد متر مکعب آب را انتقال می دهد
.
پروژه انتقال آب جنوب به شمال چین طبق واقعیات در زمان مختلف اجرا می شود. اکنون پروژه خط شرقی و خط مرکزی، 4 پروژه واحد را اجرا کرده است.      


+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1389ساعت 23:47  توسط گروه 4 | 
راه هاي افزايش بازدهي آبياري در كشاورزي
اقليم آب و هوايي در ايران متنوع بوده و داراي آب و هوايي متفاوت در نقاط مختلف است . به طوريكه در نقاط خشك و گرم - كه وسعت زيادي از كشور را تشكيل مي دهد - در فصل تابستان درجه حرارت از 34 تا 50 درجه سانتيگراد (93 تا 122 درجه فارنهايت) متغير است و بارندگيها نيز در قسمت اعظم كشور كه جزو مناطق خشك و نيمه خشك مي باشد ، محدود به دوره كوتاه زمستان و اوايل بهار آن هم به ميزان كم است در نقاط ديگر مانند قسمت شمالي كوههاي البرز داراي باران نسبتاً كافي براي كشاورزي مي باشد . در قسمت شمالي فلات مركزي ايران متوسط بارندگي ساليانه حدود 220 ميلي متر است . در حاليكه اين مقدار در قسمت جنوبي و جنوب شرقي به حدود 120 ميلي متر تقليل مي يابد. به عنوان مثال از مساحت كل كشور حدود 13 درصد كمتر از 100 ميلي متر بارندگي و 61 درصد بين 100 تا 250 ميلي متر و 17 درصد بين 250 تا 500 ميلي متر و 8 درصد بين 500 تا 1000 ميلي متر و يك درصد بيش از 1000 ميلي متر بارندگي دارند . پس در كشور ما تقريباً سه اقليم آب و هوايي غالب وجود دارد كه قسمت اعظم آن به وسعت 74 درصد يعني سه چهارم مساحت آن داراي اختصاصات آب و هوايي خشك و نيمه خشك با بارندگي كمتر از 250 ميليمتر و قسمت ديگر به وسعت 17 درصد داراي بارندگي نسبتاً متوسط بين 250 تا 500 ميلي متر جزو مناطق معتدل است و بقيه مساحت آن حدود 9 درصد با بارندگي بيش از 500 ميلي متر جزو مناطق مرطوب ايران محسوب مي شود .
پس شرايط جوي و ميزان بارندگي ايجاب مي نمايد كه در بخش وسيعي از مملكت ، براي كشت انواع محصولات زراعي آبياري انجام شود و به لحاظ همين اختلاف در اقليم هاي آب و هوايي، شيوه هاي كشت و انواع آنها و همچنين نوع آبياري با يكديگر فرق دارند. مثلاً در مازندران بيشتر نوع كشت شالي است و بيشتر منابع آب قابل استحصال اين منطقه براي آبياري شاليزارها به كار گرفته مي شود و تنها روش آبياري براي شالي ،كرتي با استغراق دائم زمين مي باشد . لذا براي بالابردن بازدهي آبياري بايد عواملي مانند ميزان تعرق گياه ، تبخير از سطح آزاد ، ميزان استغراق گياه و سرازيرشدن آب از مزرعه ، فرونشست عمقي آب در خاك نفوذ عمودي و نفوذ افقي و بالاخره تلفات انتقال آب تا آبگير مزرعه و شبكه توزيع مربوط به آن را مشخص نمود .

لذا براي افزايش بازدهي آبياري اقداماتي به شرح زير ضروري است :
1. قطعه بندي و تسطيح اراضي و بهبود شيب اراضي با ماشين آلات و وسايل تسطيح ، همچنين بايد از كشت شالي در اراضي شيبدار و دامنه كوهها و همچنين سواحل دريا به دليل پرت زياد آب تا زماني كه اراضي مرغوب قابل كشت در دشت وجود دارد ،جلوگيري شود .
2. پوشش كانالهاي آبرساني و انهار در مناطقي كه افت در مسير آبرساني مشهود است .
3. كم نمودن نفوذ پذيري خاك بستر در صورتي كه نوع خاك سبك و دانه درشت باشد با افزايش رس و تحكيم آن ، در صورتي كه امكان پوشش بتوني به دليل هزينه زياد مقدور نباشد .
4. از بين بردن پيچ و خمهاي كاناهاي سنتي و لايروبي انهار و پاك كردن عوامل كند كننده سرعت نظير : خارو خاشاك و علفهاي هرز و همچنين لايروبي و بهسازي شبكه زهكشها و اصلاح آب بندانها با بالابردن حجم ذخيره اي آنها
5. احداث بندها و دريچه هاي تقسيم و بندهاي گابيوني با نصب دريچه و مقسم و اشل اندازه گيري .
6. ايجاد انگيزه براي بالابردن بازدهي آبياري در كشاورزان .
7. اصلاح و تغيير روشهاي آبياري سنتي به سيستم آبياري تحت فشار براي ساير محصولات كشاورزي .
8. تهيه و تدوين برنامه گردش آب و اعمال مديريت بهينه توزيع در بهره برداري از تأسيسات مربوطه . چون بر خلاف روش آبياري تحت فشار ، سيستمهاي آبياري سطحي مستلزم يك كار مديريتي و نظارت دقيق در توزيع صحيح است تا يك كار سرمايه گذاري . هرچند كشاورزان با اين روش به تجربه آشنايي دارند ليكن پيشرفتهاي علمي و انتقال دانش فني در زمينه بالابردن بازدهي آبياري به كشاورزان انتقال نيافته است .

9. تدوين برنامه و اجراي طرح جامع آموزش و ترويج كشاورزي .
1-9 - مشخص نمودن نوع و بافت خاك هر منطقه و ميزان نفوذ پذيري آن .
2-9 - مقدار آب مود نياز براي هر هكتار و كيفيت آن در منطقه جهت هر نوع گياه .
3-9- نياز آبي گياه در طي مراحل رشد و مشخص نمودن فواصل زمان آبياري براي هرگياه با توجه به آب و هواي هر منطقه .

4-9- مشخص نمودن انواع گياهان قابل كشت ( الگوي كشت) در هر منطقه با توجه به شرايط اقليمي و آب و خاك .
5-9- رعايت الگوي كشت توسط كشاورزان و تضمين خريد و فروش اين محصولات توسط ارگانهاي ذيربط دولتي .
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 23:47  توسط گروه 1 | 
خلاصه اي از زهکشي
دید کلی
آب جاری یا آبی که از چشمه‌ها خارج می‌شود، نباید از روی یک ناحیه ناپایدار حرکت کند. وجود آب در سطح دامنه ، علاوه بر نقش فرسایشی ، به راحتی می‌تواند به داخل دامنه نفوذ کرده و به سرعت بر ناپایداری آن بیافزاید. دور نمودن آب از سطح دامنه و جلوگیری از نفوذ آن ، مخصوصا در مورد دامنه‌هایی که بطور بالقوه ناپایدارند، از مهمترین روشهای مهندسی دستیابی به پایداری است.
انواع روکشهای زهکشی آبهای سطحی
شبکه زهکشی بسطی
برای آنکه آب به داخل دامنه نفوذ نکند باید ترتیبی داد تا هرچه زودتر سطح دامنه را ترک گوید. احداث آبروهای مناسب در سطح دامنه ، یا در روی پلکانها ، یکی از مهمترین تمهیدات در این مورد است. این آبروها باید ضمن دارا بودن گنجایش و شیب کافی ، بسترشان نیز غیر قابل نفوذ باشد. برای جلوگیری از تخریب و پر شدن این جویها در طول زمان ، می‌توان آنها را با قطعات سنگ پر نمود.
این روش در مورد دامنه‌های خاکی یا دامنه‌های متشکل از سنگهای تجزیه شده ، مفید واقع می‌شود و می‌تواند علاوه بر پیشگیری ، در مراحل اولیه حرکت دامنه نیز نقش ترمیمی داشته باشد. نقش مهم دیگر شبکه زهکشی سطحی جلوگیری از فرسایش سطح دامنه توسط آبهای جاری است.
مسدود کردن شکافها
ترکها و شکافهای سطحی محلهای مناسبی را برای نفوذ آب به داخل دامنه فراهم می‌کند. وجود این شکافها ، مخصوصا در مراحل آغازین توسعه یک ناپایداری جدید ، مشکل آفرینتر می‌شود. پر کردن این شکافها توسط مواد غیر قابل نفوذی مثل رس ، بتن یا مواد نفتی می‌تواند تا حدود زیادی از انباشته شدن آب و نفوذ آن به داخل دامنه جلوگیری کند. این روش هم در مورد دامنه‌های خاکی و هم سنگی قابل اجراست و می‌تواند هم در پیشگیری بکار رود و هم در مراحل اولیه ایجاد یک زمین لغره ، پیشرفت آن را کند یا متوقف نماید.
غیر قابل نفوذ کردن بخش دامنه یکی از رایجترین روشهای غیر قابل نفوذ کردن سطح زمین ، پاشیدن مواد نفتی (مالج) به سطح دامنه است. مالج به انواعی از مواد نفتی سنگین مایع اطلاق می‌شود که معمولا جزء محصولات زاید پالایشگاه یا کارخانه‌های پتروشیمی است. این روش ضمن جلوگیری از نفوذ آب به داخل دامنه ، با چسباندن ذرات خاک به یکدیگر ، سطح دامنه را در برابر آثار فرسایشی باد و تا حدی آب جاری محفوظ نگاه می‌دارد.
انواع روشهای زهکشی آبهای داخل دامنه با وجود کوششی که برای جلوگیری از نفوذ آب به داخل دامنه صورت می‌گیرد باز هم ممکن است قسمتی از آبها از سطح دامنه نفوذ از محلی دورتر توسط آب زیرزمینی به داخل دامنه حمل شود. این آبها قبل از هر چیز با افزودن به وزن نیروهای رانشی را زیاد می‌کنند.
زهکشی ثقلی افقی
ایجاد زهکشهای تقریبا افقی می‌تواند نقش موثری در کاهش فشار آب داخل دامنه‌های سنگی و خاکی داشته باشد. از اینرو می‌توان از این روش هم برای پیشگیری از حرکت و هم جلوگیری از تحرک یک زمین لغزه در حال تشکیل استفاده کرد. به این منظور در بخشهای پایینی دامنه افقی ، با شیب ناچیزی به سمت خارج برای ایجاد جریان ثقلی آب ، حفر می‌شود.
گالریهای زهکش
حفر نقب یا گالریهای زهکش در دامنه‌های سنگی و خاکی ، مخصوصا در جاهایی که زهکشی عمیق بخشهای داخلی دامنه مورد نظر است، مفید واقع می‌شود. چنین گالریهایی می‌توانند هم نقش پیش گیرنده داشته و هم در مراحل اولیه حرکت دامنه جهت جلوگیری از حرکات بیشتر آن بکار روند. کارایی گالریهای زهکش را می‌توان با حفر گمانه‌های شعاعی از داخل گالری افزایش داد.
زهکش ثقلی قایم
این نوع زهکشی بیش از همه برای تخلیه آب سفره‌های معلق که بر روی یک بخش غیر قابل نفوذ تشکیل شده و در زیر آن لایه‌های نفوذپذیر و بازکشی آزاد وجود دارد، بکار برده می‌شود.
پمپاژ
حفر چاههای عمیق و پمپاژ آنها می‌تواند بطور موقت در بهبود وضعیت دامنه ناپایدار موثر باشد. این روش عمدتا در مورد دامنه‌های سنگی بکار می‌رود.
زهکشهای فشار شکن
حفر چاه ، چاهک یا خندق (تراشه) در پای دامنه ، برای جلوگیری از افزایش بیش از حد فشار آب و بالا راندگیهای ناشی از آن در بخشهای مجاور پای دامنه ، اغلب مفید واقع می‌شود. این روش منحصرا در مورد دامنه‌های خاکی و معمولا در مجاورت دامنه پایاب سدهای خاکی ایجاد می‌شود.
خندق در بالای خاکریز
این روش ، در مورد دامنه‌های خاکی حفاری شده و یا خاکریزها ، مخصوصا خاکریزهایی که در دامنه ایجاد می‌شود، به کارگرفته می‌شود و علاوه بر پیشگیری از تفرش می‌تواند در مراحل اولیه ناپایداری نقش ترمیمی نیز داشته باشد.
زهکش ورقه‌ای
این روش ، همانگونه که از نام آن پیداست، به صورت یک لایه زهکش عمل می‌کند. در خاکریزها ، مخصوصا خاکریزهایی که در دامنه ایجاد می‌شود، وجود لایه‌ای از مواد نفوذپذیر در زیر خاکریز ، ضمن زهکشی آبهای محلی دامنه و داخل خاکریز ، از افزایش بیش از حد فشار آب در خاکریز ، جلوگیری به عمل می‌آورد.
الکترواسمز
این روش عمدتا در دامنه‌های خاکی که از لای درست شده باشند بکار گرفته می‌شود و ضمن تسهیل تخلیه آب بر مقاومت خاک می‌افزاید. به این منظور الکترودهایی را در عمقی که مایلیم آب آن تخلیه شود، قرار می‌دهیم و جریان مستقیم به آنها وصل می‌کنیم. جریان باعث می‌گردد که آب بین ذره‌ای از قطب مثبت به سمت قطب منفی حرکت کرده و در آنجا توسط پمپاژ به خارج هدایت شود.
مواد شیمیایی
مواد شمیایی عمدتا در مورد دامنه‌های خاکی رسی بکار گرفته شده و وظیفه اصلی آنها بالا بردن مقاومت رسوبهاست. این روش می‌تواند به عنوان پیشگیری ، یا در مراحل اولیه ناپایداری ، به منظور تصحیح و ترمیم بکار رود.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 23:47  توسط گروه 1 | 
آبياري تحت فشار
شناخت و کاربرد سیستم های مختلف آبیاری تحت فشار


آبياري باراني و انواع آن
سیستم آبیاری بارانی روشی است که در آن آب تحت تاثیر فشار ایجاد شده به وسیله موتور پمپ ، وارد لوله های مسیر شده و از طریق آب پاشها به اطراف پخش می شود و انواع آن عبارتند از : 1 ) کلاسیک 2 ) ویل مو ( غلطان ) 3 ) قرقره ای 4 ) دوارمرکزی ( سنتر پیوت ) 5 ) لینیر ( سیستم بارانی خطی )
آبیاری بارانی به روش کلاسیک ....
کلاسیک ثابت : در این روش آبیاری پمپ و لوله های اصلی و فرعی و بال های آبیاری و آب پاشها ( کلیه اجزاء سیستم ) ثابت می باشند . در این سیستم ، به تعداد کافی بال آبیاری وجود دارد و نیازی به جابجایی بالهای آبیاری در فصل زراعی نمی باشد و با توجه به شرایط باد منطقه فواصل آبپاش را طوری تنظیم می کنند که همپوشانی کاملی ایجاد گردد . در سیستم های ثابت ممکن است بالهای آبیاری در زیر زمین کار گذاشته شده و همیشه ثابت باشند یا اینکه این بالها در ابتدای فصل رشد در روی زمینی چیده شده و در انتهای فصل رشد جمع شوند که به نوع اول سیستم های ثابت دائمی و به نوع دوم سیستم های فصلی گفته می شود. انتخاب هر یک از این دو نوع سیستم بستگی به نوع گیاه دارد .
کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک : در این روش بالهای آبیاری ثابت ولی آب پاش ها متحرک می باشند . برای کاهش هزینه در این سیستم از آب پاشهای بزرگ استفاده می شود که به طور قابل ملاحظه ای از تعداد بالهای آبیاری بارانی ثابت و از لحاظ بهره برداری راحتتر و کم هزینه تر از بقیه سیستم ها با جابهـ جایی متناوب می باشند . از لحاظ عمر مفید تجهیزات و لوله های سیستم نیز بسیار مناسب و در صورتی که لوله ها در زیر زمین کار گذاشته شده باشند از لحاظ خطر سرقت نیز دارای ضریب اطمینان بالایی خواهند بود . علاوه بر این بدلیل فراهم بودن امکان نصب پایه های بلند برای آبپاش ها ، امکان آبیاری گیاهان پا بلند نیز وجود دارد . در مجموع سیستم های آبیاری بارانی با آبپاش متحرک به دلیل ویژگی ها و مزایای فوق الذکر از استقبال قابل توجهی در بین کشاورزان برخوردار گشته و گسترش بیشتری در سالهای اخیر داشته است .

آبیاری به طریقه سیستم موتوری چرخدار یا ویل مو
ویل مو دستگاهی است که بر روی چرخهای آلومینیومی که از دو نیم طوقه تشکیل یافته و با استفاده از موتور بنزینی 8 اسب بخار در زمینی که شکل منظم داشته و با آبگیری از شیرهای هیدرانت توسط شلنگ برزنتی زمین را آبیاری می کند و برای زراعت های چغندر قند ، گندم ، سیب زمینی ، پنبه، سویا و ... مناسب میباشد .
مشخصات فنی دستگاه :
شامل شاسی اصلی ـ موتور بنزین 8 اسب بخار ، لوله های آلومینیومی 4 اینچ ـ 12 متری ، سوپاپ ، کمربند ، وزنه،رایزر ، فواره ، نیم طوقه و چرخ کامل و شلنگ رابط تشکیل یافته است که آب پاشها به فاصله 12 متری از هم قرار گرفته است و سوپاپ ها بعد از خاتمه آبیاری شروع به تخلیه آب داخل لوله های آلومینیومی می نمایند .
نکات ایمنی :
بعد از اتمام هر آبیاری ضروری است به مدت 10 دقیقه صبر کنیم تا آب داخل لوله بطور کامل از طریق سوپاپ ها تخلیه شوند تا در زمان حرکت و انتقال دستگاه به دلیل پر بودن لوله ها از آب ، مشکل پیچش لوله حاصل نگردد و نیز برای جلوگیری از حرکت دستگاه توسط باد منطقه ضروری است با استفاده از طناب و میخ دستگاه مهار شده باشد یا اینکه بر روی چرخهای دستگاه کیسه های شنی قرار داده شود تا سیستم در امان باشد .
مزایا و معایب سیستم :
این سیستم مخصوص مزارع متوسط و بزرگ و با قدرت جابه جایی در هر زمان و انجام آبیاری به هر میزان و در هر مدت با حداقل نیروی انسانی مورد نیاز می باشد و لوله های آلومینیومی هم به عنوان محور و هم به عنوان هدایت کننده آب عمل می کند تا آب را به سر آبپاش ها برسانند و از طرفی در زمین های کاملا رسی کارآیی ندارد . چون به دلیل گلی بودن زمین به علت آبیاری در زمان حرکت دستگاه مشکل پیچش لوله ایجاد می گردد .
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 23:46  توسط گروه 1 | 
به زبان هواشناسي، يک مرکز کم فشار سيکلون (Cyclone) و يک مرکز پرفشار آنتي سيکلون (Anticyclone) ناميده مي شود. سيکلونها و آنتي سيکلونها ممکن است از نوع ساکن باشند، يا ممکن است مراکز پرفشار سريعاً در حال حرکت باشند، مانند مراکزي که اختلالات جوي را به وجود مي آورند. خطوط کم فشار، الگوهاي مدور بسته اي را در اطراف سيکلونها و آنتي سيکلونها تشکيل مي دهند.
بادها در يک سيکلون، در نيمکره شمالي شکل مارپيچي به داخل در خلاف جهت عقربه ساعت و در يک آنتي سيکلون، شکل مارپيچي به خارج در جهت عقربه ساعت دارند. عکس اين حالت در اطراف هسته هاي فشار در نيمکره هاي جنوبي پديد مي آيد؛ يعني چرخشي در جهت عقربه ساعت در اطراف يک مرکز کم فشار و چرخشي در خلاف جهت عقربه ساعت در اطراف يک مرکز پرفشار. در واقع به علت اينکه حرکت هوا، به طرف مرکز يک سيکلون و از مرکز يک آنتي سيکلون به خارج است، کشش اصطکاکي با سطح زمين و نيروي کريوليس باعث پيدايش اين سيستمهاي باد در دو نيمکره مي گردد. با توجه به اينکه در هر دو نيمکره بادهاي سطح زمين در روي مرکز سيکلون مسير مارپيچي به داخل دارند، بنابراين هوا در روي اين مرکز همگراست و همچنين بايستي صعود کند تا در سطح بالا متوقف شود. برعکس در آنتي سيکلون چون بادهاي سطح زمين مسير مارپيچي از مرکز به خارج دارند، اين حرکت نمايشگر يک جريان هواي ناهمگراست و بايستي با يک فرونشيني هوا (Subsidence) در مرکز آنتي سيکلون همراه باشد تا جايگزين هواي در حال حرکت به خارج شود.
کليه انقلابهاي جوي و تغييرات آب و هوايي مربوط به وضع سيکلونها و آنتي سيکلونها مي شود. بطور کلي سيکلونها در هر منطقه اي وارد شوند، هوايي منقلب، متغير، ملايم و مرطوب ايجاد مي کنند و برعکس آنتي سيکلونها در هر محل تشکيل شوند، هوايي آرام و ثابت، سرد يا گرم و نسبتا خشک بوجود مي آورد.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 23:44  توسط گروه 1 | 
مطالعة و بررسی جو همیشه مورد نظر دانشمندان ایرانی بوده است ، از این رو خیلی از دانشمندان نجوم در آثار خود بخشی را به مسائل جوی اختصاص داده اند .محمد بن ذکریای رازی ، ابن سینا ، حکیم عمر خیام ، ابوریحان بیرونی و انوری شاعر معروف از شخصیتها و دانشمندان ایرانی بوده اند که پیرامون پدیده های جوی مطالبی در آثار خود به یادگار گذاشته اند .
فعالیتهای منظم هواشناسی اولین بار با اندازه گیری عناصر جوی توسط سفارتخانه های انگلیس و روس در تهران و مناطق نفت خیز جنوب کشور شروع شد که این اطلاعات صرفاً به بایگانی کشورهای مربوطه منتقل شده و احتمالاً در برنامه های تحقیقاتی آنها مورد استفاده ویژه قرارگرفته است. درس هواشناسی در سال ۱۲۹۸ در برنامه درسی مدرسه برزگران منظور شد که این درس توسط معلمان فرانسوی تدریس می شد و در همان محل اولین سکوی هواشناسی احداث شد که در آن دمای هوا و رطوبت نسبی و میزان بارندگی اندازه گیری می گردید . این ایستگاه در سال ۱۳۰۸ کامل شد و اکثر عناصر جوی را دیده بانی می کرد بتدریج در اثر نیاز شدید بخشهای کشاورزی و آبیاری تعدادی ایستگاه نیز بر حسب ضرورت در نقاط مختلف کشور تاسیس گردید که مسؤولیت آن با بنگاه مستقل آبیاری وابسته به وزارت کشاورزی وقت بود . بعد از جنگ جهانی دوم نیروهای متفقین برای سلامت پرواز هواپیماهـای
خودی واحد کوچک هواشناسی دایر کردند که نیازهــــای هواشناسی بخش هواپیمایی آنها را تامین می کرد در ایــــن زمان بنگاه مستقل آبیاری وزارت کشاورزی اقدام به تربیت یک گروه دیده بان هواشناس نمود که این دیده بانان در سال ۱۳۲۷ فارغ التحصیل و در ایستگاه های هواشناسی مشغول به کار شدند . هواپیمایی کشوری نیز به علت نیاز به اطلاعات جوی در فرودگاههای کشور اقدام به تاسیس ایستگاههای هواشناسی کرد . در اثر نیاز شدید برنامه ریزان به آمار و اطلاعات اقلیمی از نواحی مختلف کشور و ناهماهنگی در تاسیس ایستگاههای هواشناسی که توسط بخشهای مختلف ایجاد می شد مسؤولان وقت ، تاسیس یک واحد هواشناسی مستقل در کشور را ضروری دانسته و در سال ۱۳۳۴ شمسی اداره کل هواشناسی کشور وابسته به وزارت راه تاسیس شد . این اداره کل بعدها بصورت سازمانی مستقل زیر نظر وزارت جنگ قرار گرفت که بعد از انقلاب اسلامی مجدداً زیر نظارت وزارت راه و ترابری درآمد در هنگام تشکیل اداره کل هواشناسی در سال ۱۳۳۴ تمامی ایستگاههای هواشناسی که توسط بخشهای مختلف تاسیس شده بودند به این اداره کل واگذار شد . ایستگاههای واگذارشده از نوع سینوپتیک ، اقلیم شناسی و باران سنجی بودند که هریک دیده بانی های مربوط بخود را انجام می دادند . در آن زمان تعداد ایستگاههای سینوپتیک ۳۴ و اقلیم شناسی ۱۰۷ و باران سنجی ۱۶۰ بود . گسترش ایستگاههای هواشناسی و توسعه شبکه آن پس از انقلاب اسلامی شتاب بیشتری پیدا کرده است . در سال ۱۳۳۸ هوا شناسی ایران بعنوان یکصد و سومین عضو سازمان هواشناسی جهانی به عضویت این سازمان جهانی درآمد.
سازمان هواشناسی کشور قبل از انقلاب ببیشتر درخدمت حمل و نقل هوایی و صنعت هواپیمایی بود و به مسائل هواشناسی کاربردی کمتر توجه می شد ولی پس از انقلاب اسلامی و با تعیین کشاورزی بعنوان محور اصلی فعالیتهای اقتصادی کشور ، این سازمان نیز خدمات خود را به سمت کشاورزی متوجه کرد و امروزه توسعه ایستگاهها و بهبود سیستم آمار هواشناسی کشور در جهت ارائه خدمات به بخشهای تحقیقاتی کشاورزی ، دامداری ، آبیاری و غیره گرایش دارد . امر تحقیقات بعنوان بخشی از فعالیتهای مستمر این سازمان بدون استفاده از کامپیوتر و اصلاح روشهای جمع آوری و بایگانی آمار میسر نبوده و لذا از سال ۱۳۶۲ سعی شد با تجهیز مرکز کامپیوتر سازمان به یکی از پیشرفته ترین کامپیوترهای موجود در جهان و با تبدیل نقشه ها و گرافها بصورت میکروفیلم ، مجموعه این مدارک بتواند پژوهشگران را در دسترسی سریع به اطلاعات یاری کند .
همچنین مراکز تحقیقاتی سازمان با تشویق کارشناسان و محققان هواشناسی توانسته است مجموعه ای از ۱۳۲ اثر از ترجمه و تالیف ارائه نماید که به تدریج چاپ و منتشر می گردد ، با توجه اهمیت ارتباطات در هواشناسی ، شبکه ایستگاههای سینوپتیک کشور با مجهز شدن به دستگاههای بی سیم S S B ( اس – اس – بی ) و برقراری خطوط تلکس در مراکز مناطق تقویت شد و کلیه اطلاعات جوی از ۱۶۰ ایستگاه سینوپتیک به طور همزمان ساعت به ساعت در مرکز مخابرات تهران جمع آوری می شود بصورت بلادرنگ و یا بصورت آمار در اختیار مرکز پیش بینی و مرکز خدمات کامـپیوتری سـازمان قرار می گیرد . کارشناسان مرکز کامـپیوتر بـا توجــــه به دستورالعملهـــا و اسـتانداردهــــای بین المللی در چند مرحله کار کنترل کیفی و کمی اطلاعات رسیده را به صورت دستی و کامپیوتری انجام می دهند و نتایج را روی نوار و دیسک های کامپیوتری منتقل می کنند .
مرکز پیش بینی تهران با دریافت اطلاعات ساعت به ساعت جوّی کلیه کشورهای خاورمیانه ، اروپا و آسیا و جمع آوری همزمان اطلاعات از ایستگاههای هواشناسی سینوپتیک داخل کشور روزانه چندین نقشه هواشناسی در سطوح مختلف جوّ تهیه و پیش بینی های لازم را صادر می کند . مرکز اخطاریه های ویژه پیش بینی تهران که از چند سال قبل دایر شده است پیش آگهی و اخطاریه های لازم را در مورد وقوع طوفان ، سیل ، سرمای شدید و ناگهانی ، بروز آفات کشاورزی و غیره تهیه می کند و به سازمانها و نهادهای ذیربط ارسال می دارد .
در کنار فعالیتهای تحقیقاتی سازمان ، مرکز آموزش عالی هواشناسی و علوم جوّ توانسته است در پنج سال گذشته در ۱۴ دوره آموزشی دانشجویان و کارمندان را در سطوح فوق دیپلم ، لیسانس و بالاتر آموزش دهد که این آموزشها چه بصورت بازآموزی و چه بشکل دوره های تخصصی دیپلمه ها و لیسانسیه های تازه استخدام توانسته است در بالابردن کیفیت علمی امور هواشناسی مؤثر باشد .
از نظر آموزشهای بین المللی و شرکت در سمینارها و اجلاسیه های تخصصی ، سازمان بسیار فعال بوده و در چند سال اخیر تعداد زیادی از کارشناسان سازمان برای شرکت در دوره ها و سمینارهای آموزشی به خارج از کشور مسافرت کرده اند . در این راستا تعداد زیادی از متخصصان هواشناسی تا کنون در دوره های آموزشی که در سایر کشورها توسط سازمان هواشناسی ترتیب داده شده است شرکت کرده اند .
کتابخانه سازمان هواشناسی کشور با حدود ده هزار جلد کتاب و ۶۲ عنوان مجله علمی و تخصصی ، کتب منتشره سازمان هواشناسی جهانی را مرتباً دریافت می کند و در دسترس کارشناسان خود قرار می دهد .
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 23:40  توسط گروه 1 | 
از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمود: «درخت بکارید و کشاورزی کنید که هیچ عملی از این حلال‌تر و پاکیزه‌تر نیست.
الکافی، ج5، ص260
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 23:12  توسط گروه 4 | 

سؤالات و پاسخنامه فصل سوم

98 – تعريف خاك از نظر كشاورزي :
1 – همان تعريف از نظر مهندسان راه و ساختمان است.
2 – خاك مجموعه فعالي است كه در سطح زمين از اثر مشترك آب و هوا و موجودات زنده (گياهان و جانوران) بر سنگ ها در طول زمان به وجود مي آيد.
3 – خاك كشاورزي و زراعي يك محيط بي جان و ثابت و محدود به چند سانتي متر نيست و يك ماده پيچيده و متحرك است كه در طول زمان موادي به آن اضافه شده و يا از آن خارج شده و در نتيجه تغيير شكل يافته مي باشد.
4 – موارد 2و3 صحيح است.

99 – مطالعه پروفيل يا نيمرخ خاك چگونه است؟
1- گودالي به ابعاد 5/1×2×1 در خاك حفر كنيم.
2 – مقاطع قايم گودال را مورد بررسي قرار دهيم، افق ها مشاهده مي شوند
3 – مراحل 1و2 به ترتيب انجام مي شود
4 – هيچكدام

100 – اين افق از بقاياي تجزيه شده يا تجزيه نشده گياهان و لاشبرگ آنها تشكيل مي شود :
1 – افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

102 – اين افق حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر است :
– افق O
2 – افق A
3 – افقB
4- افق C

103 – فعاليت هاي كشاورزي مثل شخم و شيار و آبياري و كوددهي و كاشت در كدام بخش انجام مي شود؟
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B
4 – موارد 1و3 درست است

104 – درباره ويژگي هاي خاك سطح الارض و خاك تحت الارض كدام مورد صحيح نمي باشد؟
1 – در خاك سطح الارض خلل و فرج كم – موجودات ذره بيني غيرفعال مي باشند.
2 – در خاك سطح الارض تهويه بهتر صورت مي گيرد و تجمع مواد غذايي بيشتر است بنابراين رشد ريشه بهتر صورت مي گيرد
3 – خاك تحت الارض در قسمت زيرين خاك سطح الارض قرار دارد
4 – خاك تحت الارض به علت تراكم و فشردگي زياد قابل تهويه نيست – موجودات ذره بيني رشد و فعاليت كم تري دارند و شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارند و براي درختكاري اهميت دارد.

105 – درباره بافت خاك كدام مورد صحيح نيست :
1 – تعداد نسبي شن – سيلت و رس كه ذرات كوچكتر از سنگريزه هستند، بافت خاك را تشكيل مي دهد.
2 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت خاك بستگي دارد
3 – اندازه نسبي ذرات خاك همان بافت خاك نمي باشد.
4 – همه موارد

106 – بافت خاك سبك چگونه است ؟
1- فقط بافت آن شن است
2 – فقط لوم شني است
3 – بافت آن شن – لوم شني و شن لومي است
4 – بافت آن فقط شن لومي است

107 – به خاك هايي كه مقدار رس آن ها 30-10 درصد است و رطوبت خود را به خوبي حفظ مي كنند و حاصلخيزي نسبتاً بالايي دارند : .......گفته مي شود.
1 – خاك هاي سبك
2 – خاك هاي متوسط
3 – خاك هاي سنگين
4 – همه موارد صحيح است

108 – در مورد خاك سنگين كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – اين خاك ها هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود.
2 – بافت هاي رسي، لوم رسي، رس لاي در اين گروه قرار دارند. (خاك سنگيني)
3 – قدرت نگهداري آب بالايي دارند
4 – ميزان رس اين خاك ها از 30 درصد كمتر است

109 – در تعيين بافت خاك به روش صحرايي (لمس) كدام صحيح است؟
1 – اگر حالت زبري احساس شد خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك سيلتي است.
2 – اگر حالت زبري داشت خاك شني و اگر حالت چسبندگي داشت خاك سيلتي و اگر حالت صابوني داشت خاك رسي است.
3 – اگر حالت زبري داشت خاك سيلتي و اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك شني است

110- درباره ساختمان خاك كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – در تخريب خاك عواملي مانند فشار – گرما – نوع زراعت و غيره نقش بسزايي ندارد
2 – هنگامي كه بيشتر ذره هاي خاك به صورت خاكدانه در آمده باشند خاك داراي ساختمان خواهد بود.
3 – ساختمان خاك به طور غيرمستقيم و در اثر ايجاد ويژگي هاي فيزيكي مطلوب عملاً در رشد گياه مؤثر است
4 – جمع شدن مواد آلي و نمك ها و شسته شدن آنها و ذره هاي رس به نحوي در تشكيل ساختمان اثر دارند.

111 – كدام نوع خاك شرايط لازم براي رشد گياهان را ندارد و در درختكاري اهميت دارد :
1 – خاك سطح الارض
2 – خاك تحت الارض
3 – افق A و بخش فوقاني افق B و خاك تحت الارض
4 – خاك تحتاني و افق C و بخش زيرين افق B

112 – اجزاي تشكيل دهنده خاك عبارتند از :
1- بخش جامد
2 – بخش خلل و فرج
3- موارد 1و2 صحيح است
4 – هيچكدام

113 – بخش جامد خاك شامل ..........
1- مواد معدني
3– مواد آلي
2 – مواد كلوئيد
4 – موارد 1و 3 صحيح است

114 – درباره مواد معدني كدام مورد صحيح نمي باشد:
1 – قطر ذرات شن 2-05/0 ميلي متر است و با ايجاد خلل و فرج درشت جريان هوا و آب را در خاك تسهيل مي كنند.
2 – لاي ذرات پورد مانندي است كه خاصيت چسبندگي آنها كم است و آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد
3 – رش نام ديگرش كلوييد است
4 – هيچكدام

115 – كدام نوع خلل و فرج محل ذخيره هوا است و كدام نوع در انتقال و هدايت آب دخالت دارد؟
1 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج درشت
2 – مورد اول خلل و فرج درشت و مورد دوم خلل و فرج متوسط
3 – مورد اول خلل و فرج متوسط و مورد دوم خلل و فرج درشت
4 – مورد اول خلل و فرج ريز و مورد دوم خلل و فرج متوسط

116 – درباره بافت خاك همه جملات صحيح است به جز :
1 – اندازه نسبي ذرات خاك را بافت خاك گويند.
2 – تعداد نسبي شن ، سيلت و رس بافت خاك را تشكيل مي دهد
3 – بافت خاك نشانگر ريزي و درشتي خاك نيست
4 – بسياري از خواص فيزيكي و شيميايي خاك (حاصلخيزي، نفوذ پذيري، وزن مخصوص و ...) به نوع بافت آن بستگي دارد.

117 – خاك هايي كه بافت آن ها شن ، لوم شني ، شن لومي هستند، در كدام گروه جاي دارند ؟
1- خاك هاي سبك
3- خاك هاي سنگين
2 – خاك هاي متوسط
4 – همه موارد

118 – در اين خاك ها در هنگام خشك شدن درز و ترك هاي عميق به وجود مي آيد كه باعث قطع ريشه گياهان و تبخير شديد آب مي شود. بافت هاي رسي – لوم رسي، رس لاي در اين گروه جاي مي گيرند :
1 – خاك هاي متوسط
2 – خاك هاي سنگين
3 – خاك هاي سبك و متوسط
4 – خاك هاي سنگين و متوسط

119 – در حالت خشكي ثبات و پايداري كدام نوع خاك بيشتر است؟
1 – خاك هاي چسبنده
2 – خاك هاي بدون چسبندگي

120 – هر چه عامل يا عواملي باعث به هم خوردن ساختمان خاك و در نتيجه تغيير در ميزان خلل و فرج خاك مي شود؟
1 –ضربه
2 – فشار
3 – ضربه و مواد آلي
4 – ضربه و فشار

121 – نفوذ پذيري خاك به چه عواملي بستگي دارد؟
1 – نوع بافت خاك – تعداد و اندازه خلل و فرج
2 – رطوبت خاك و پوشش گياهي
3 – شيب زمين و ضخامت لايه آب بالاي خاك
4 – همه موارد فوق صحيح است

122 – لكه هاي سياه مشابه لكه هاي روغن در سطح اين نوع خاك ها مشاهده مي شود. نوع خاك و علت وجود اين نوع لكه ها در چيست ؟
1 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن كليسيم است
2 – نوع خاك اسيدي است و علت بالا بودن سديم است
3 – نوع خاك قليايي و علت بالا بودن مقدار سديم است
4 – نوع خاك اسيدي است و بالا بودن كلسيم است

123 – اكثر گياهان در كدام محدود PH به خوبي رشد مي كنند ؟
1 . 8-6
2. 10-9
3. 5-0
4 . 5-3

124 – كدام مورد درباره سخت لايه درست است؟
1- كف شخم نوعي سخت لايه است كه در صورت اجراي عمليات شخم در عمق معين در زير خيش گاو آهن به وجود مي آيد.
2 – اين نوع سخت لايه را با تغيير عمق شخم در سال هاي مختلف مي توان از بين برد
3 – براي از بين بردن سخت لايه ها از وسيله اي به نام زير شكن استفاده مي شود
4 – همه موارد صحيح است

125 – عوامل مؤثر در حاصلخيزي خاك كدامند؟
1 – كشاورز و عوامل فيزيكي و شيميايي
2 – عمليات كشاورزي – آبياري
3 – موارد 1و 2 صحيح است

126 – كدام مورد در افزايش حاصلخيزي خاك مؤثر است :
1 – كشاورزي تك كشتي
2- قرار دادن حبوبات در تناوب هاي زراعي
3 – ايجاد كفه شخم
4 – آبياري فراوان

127 – به جاي آيش براي افزايش حاصلخيزي خاك در زمين هاي نكاشت چه اقدامي مي كنند؟
1 – حبوبات يا يونجه و شبدر به صورت ديم كشت شود
2 – هر سال كودهاي شيميايي داده شود
3 – دادن كودهاي حيواني هر 6 ماه يكبار كافي مي باشد
4 – همه موارد ذكر شده صحيح است

128 – در مورد رطوبت نقطه پژمردگي كدام درست است ؟
1 – اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد.
2 – در صورت عدم آبياري و وجود شرايط كم آبي، گياه در شب هم شادابي خود را از دست خواهد داد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد.
3 – موارد 1و2 درست است

129 – كدام نوع جريان آب از نظر آبياري و زهكشي اهميت دارد؟
1 – حركت افقي آب
2 – حركت عمودي آب
4 – چريان رو به بالاي آب ( حركت آب از پايين به بالا)
4 – جريان رو به پايين آب (حركت آب از بالا به پايين )

130 - كدام مورد تعريف فرسايش خاك است؟
1 – انتقال بخش هايي از خاك توسط عواملي از جايي به جاي ديگر طوري كه خاك در محل اصلي خود نباشد
2 – فرسودگي و از بين رفتن دايمي خاك
3 – موارد 1و2 صحيح است

131 – كدام نوع خاك ( از نظر بافت خاك) زودتر گاورو مي شوند؟
1 – خاك هاي سنگين يا رسي
2 – خاك هاي شني

132 – انجام شخم در كدام جهت در اراضي شيب دار موجب فرسايش خاك مي شود؟
1- در جهت شيب
2 – در خلاف جهت شيب  



 

  پاسخنامه

98

4

107

2

116

3

125

3

99

3

108

4

117

1

126

2

100

1

109

1

118

2

127

1

101

2

110

1

119

1

128

3

102

4

111

4

120

4

129

4

103

4

112

3

121

4

130

3

104

1

113

4

122

3

131

2

105

3

114

4

123

1

132

1

106

3

115

2

124

4

   

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 22:48  توسط گروه 4 | 

فصل سوم – قسمت سوم
ضرايب رطوبتي خاك , حركت آب در خاك , فرسايش خاك و..



ضرايب رطوبتي خاك
آب موجود در خاك بر حسب مقدار آن و شرايط خاص ، حالت هاي مخصوصي را به وجود مي آورد كه تحت عنوان «ضرايب رطوبتي خاك» شناخته مي شوند.



 

   – رطوبت حد ظرفيت زراعي :

حدفاصل بين رطوبت اشباع و نقطه پژمردگي را كه در آن خلل و فرج متوسط و ريز پر از آب مي باشد ظرفيت زراعي مي گويند. (پس از 3-1 روز بعد از آبياري، خلل و فرج درشت خاك آب خود را از دست مي دهند و هوا جاي آن را مي گيرد ولي خلل و فرج ريز هنوز پر آب بوده و مورد استفاده گياه قرار مي گيرد)  



 

   – رطوبت نقطه پژمردگي :

به تدريج 3 عامل آبِ خاك را كاهش مي دهد. 
جذب تدريجي آب توسط ريشه گياهان
. خروج آب به صورت تبخير از سطح خاك
. تعرق از سطح برگ گياهان.
در اين حالت، خلل و فرج متوسط و ريز هم آب خود را از دست مي دهند و گياه حالت پژمردگي پيدا مي كند. به اين حالت : «رطوبت در نقطه پژمردگي » مي گويند.
اگر گياه در روز پژمرده و در شب شاداب باشد، نقطه پژمردگي موقت است و اگر آبياري انجام شود گياه فعاليت حياتي خود را ادامه خواهد داد. اگر آبياري صورت نگيرد، گياه در شب هم شادابي خود را بدست نمي آورد و به نقطه پژمردگي دايم مي رسد.
در نقطه پژمردگي دايم ، خلل و فرج درشت و ريز و متوسط آب ندارند و آب به صورت يك لايه نازك بر روي ذرات خاك وجود دارد كه ريشه آن را جذب نمي كند. اين آب حالت غيرمايع دارد و فقط به صورت گاز حركت مي كند. به مقدار رطوبت در اين حالت «ضريب هيگروسكپيكـ» و به اين آب «آب هيگروسكپيك» مي گويند.

به مقدار آبي كه بين رطوبت ظرفيت زراعي و نقطه پژمردگي قرار دارد «آب قابل استفاده گياه» مي گويند.  



  حركت آب در خاك :

الف – حركت عمودي آب، ب – حركت افقي آب  



   – حركت آب از بالا به پايين :

در حالت اشباع آب در تمام خلل و فرج خاك وجود دارد و تحت تأثير نيروي ثقل سريع رو به پايين حركت مي كند. در حالت غير اشباع نيروي ثقل تأثيري ندارد و آب تحت تأثير نيروي كشش سطحي در اطراف ذرات خاك جريان مي يابد و حركت آن كندتر از حالت اشباع است.  



   – حركت آب از پايين به بالا :

اين نوع حركت سبب مي شود كه آب از سطح آب هاي زير زميني به طرف بالا حركت كرده و آب مورد نياز گياهان تأمين شود. در ضمن اين عمل ، بخشي از نمك ها و املاح محلول در آب نيز به سطح خاك آمده و تجمع مي يابند. علت اين نوع حركت آب، خاصيت موئينگي خلل و فرج خاك است.  



  ب – حركت افقي آب در خاك :

آب در حين حركت عمودي ، در جهت افقي هم حركت مي كند.
علت اين نوع حركت آب، نيروي كششي ذرات خاك است. و به اين ترتيب آب از قسمت هاي مرطوبتر خاك به مناطق خشك تر آن حركت مي نمايد.
گاورو بودن خاك منظور از اين اصطلاح از نظر كشاورزان زماني است كه خاك مزرعه به پاي دام ها و ادوات نچسبد، كه بهترين زمان شخصم زدن است. اگر رطوبت خاك بيش از حد گاورو بودن باشد، كلوخه هاي بزرگ تشكيل شده و عمليات شخم به علت چسبندگي زياد خاك به سختي صورت مي گيرد. اگر رطوبت خاك از حالت گاورو بودن كمتر باشد نيز خاك سفت و محكم شده و عمليات شخم راحتي امكان پذير نخواهد بود.
 



  فرسايش خاك

فرسايش خاك يعني از بين رفتن دايمي خاك سطحي به وسيله آب و باد. مشاهده آب هاي گل آلود در رودخانه ها و نهرهاي كشاورزي، گرد و غبار در هنگام ورزش باد نمونه هايي از وقوع فرسايش هستند. براي جلوگيري از فرسايش بايد عواملي كه باعث فرسايش مي شوند شناسايي شوند. به طور خلاصه فرسايس (آبي و بادي) با حمل مواد آلي و رس (مواد كلوييدي) مقدار مواد غذايي خاك را كاهش داده، از ضخامت افق A مي كاهد. در وضعيت فرسايش شديد، شيارها و گودال هاي ايجاد شده بسيار عميق بوده كه رفت و آمد ماشين آلات زراعي و دام ها در آن به سختي انجام مي شود.  



  فعاليت ها و عمليات كشاورزي كه فرسايش خاك را تشديد مي كند عبارتند از : 1 – تبديل مراتع به ديم زارهاي كم محصول :

اكثر مراتع در نواحي كوهستاني قرار دارند. خاك اين اراضي معمولاً كم عمقند . روستاييان اغلب در جهت شيب اين اراضي را شخم مي زنند. اين كار باعث شستشوي ذرات ريز خاك توسط باران شده ، پس از مدتي اين زمين ها به سنگلاخ تبديل مي گردند.

 – عدم استفاده از كودهاي شيميايي و حيواني براي تقويت خاك :

كودهاي شيميايي انواع عناصر مورد نياز گياه را تأمين كرده و در نتيجه باعث رشد بهتر گياه مي شوند. كودهاي حيواني موجب بهم چسبيدن ذرات خاك و جذب بيشتر آب شده، در پيشگيري از فرسايش بادي و آبي مؤثر مي باشند.  



   – استفاده نامناسب از خاك:

هر خاكي براي كشت گياهان خاصي مناسب است. به طور مثال دشت ها براي زراعت و تپه ماهورها و دامنه ها براي مرتع كاري مناسب اند. استفاده از خاك با توجه به قابليت هاي آن ها از عوامل مؤثر در جلوگيري از فرسايش اين گونه خاك هاست.

   – تسطيح خاك در زمان مناسب :

انجام عمليات تسطيح و خاك ورزي در هنگام وزش باد شديد، باعث حمل ذرات كلوييدي خاك كه نقش حاصلخيزي بر عهده دارند مي گردند. ذرات كلوئيدي به دليل ريزي بيش از حد (002/0> ميلي متر) به آساني با باد جابجا مي شوند.  

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 22:45  توسط گروه 4 | 

  فصل سوم – قسمت دوم
خاك هاي متوسط , خاك هاي سنگين و..


  خاك هاي متوسط :

خاك هايي هستند كه مقدار رس آن ها 30-10 درصد مي باشد. اين خاك ها حاصلخيزي نسبتاً بالايي دارند و رطوبت خود را نسبتاً خوب حفظ مي نمايند. بافت هاي لوم ، لوم لاي، لوم رس ماسه اي در اين گروه جاي دارند.  


 

  خاك هاي سنگين :

ميزان رس اين خاك ها بيش از 30 درصد است. اين خاك ها قدرت نگهداري آب بالايي دارند. حاصلخيزي خوب و بالايي دارند ولي به دليل جذب آب به مدت طولاني، از نظر تهويه براي گياهان مشكل ايجاد مي نمايند.  



 

  تعيين بافت خاك به روش صحرايي (روش لمسي) :

در اين روش مقدار كمي از خاك را با آب مخلوط كنيد تا گل نسبتاً سفتي به وجود آيد، آن را بين انگشت شست و اشاره فشار دهيد اگر حالت زبري احساس شد خاك شني، اگر حالت چسبندگي داشت خاك رسي و اگر حالت صابوني داشت خاك سيلتي است.  



 

  ساختمان خاك

ترتيب قرار گرفتن ذرات خاك(شن، لاي،رس) در مجاورت يكديگر و تشكيل ذرات بزرگتر (خاكدانه) را ساختمان خاك مي گويند. سهولت نفوذ ريشه ، فعاليت هاي موجودات ذره بيني خاك ، تهويه و استفاده گياهان از مواد غذايي، همگي تحت تأثير ساختمان خاك هستند.
در تشكيل ساختمان خاك، عوامل مختلف فيزيكي، شيميايي، بيولوژيكي و آب و هوايي مؤثر مي باشد. درتخريب ساختمان خاك عواملي نظير فشار، گرما ، باران شديد، نوع زراعت و غيره نقش به سزايي دارند.
خاك ها ممكن است بدون ساختمان يا داراي ساختمان باشند.
در خاك هاي بدون ساختمان خلل و فرج بسيار كم است و عمل تهويه در آن ها به خوبي انجام نمي شود در حقيقت در اين خاك ها هيچ گونه خاكدانه اي تشكيل نمي شود. خاك هاي بدون ساختمان به صورت تك دانه اي يا توده اي ديده مي شوند.  



 

  چسبندگي خاك

يكي از ويژگي هاي پايداري خاك ، چسبندكي خاك است كه در آن دو عامل بافت خاك و رطوبت خاك مؤثر مي باشد. ذرات خاك در حالت خشك با داشتن نيروي كوهيژن (دگر چسبي) نسبتاً شديد، مولكول هاي دو قطبي آب را به طرف خود جذب مي كنند. در نتيجه يك قشر نازك آب بر روي ذرات تشكيل مي شود كه شدت جذب آن به ذرات خاك بسيار زياد است. مولكول هاي آب در اثر نيروي ادهيژن (هم چسبي) به اين لايه مي چسبند. خاك هايي كه داراي رس نيستند بدون كوهيژن (غيرچسبنده) مي باشند و خاك هايي كه داراي رس هستند چسبنده مي باشند و ظرفيت نگهداري آب افزايش مي يابد. وجود چسبندگي در خاك شخم و ساير عمليات ورزي را با شكل روبرو مي كند.  



 

  وزن مخصوص خاك

 – وزن مخصوص ظاهري وزن يك سانتي متر مكعب از خاك خشك در شرايط طبيعي را «وزن مخصوص ظاهري» مي گويند. براي تعيين اين شاخص از استوانه هاي مخصوص استفاده مي شود. اين استوانه ها را آرام و با دقت و بدون ضربه زدن وارد خاك مي كنند پس از قرار دادن نمونه خاك استوانه در اتو و 105 درجه ، نمونه خاك خشك شده را وزن نموده و وزن مخصوص را با فرمول زير محاسبه مي كنند:

وزن مخصوص ظاهري  =
وزن نمونه خاك خشك (gr)
حجم خاك (cm3)

 



   – وزن مخصوص حقيقي :

وزن يك سانتي متر مكعب خاك خشك بدون خلل و فرج را وزن مخصوص حقيقي مي گويند. وزن مخصوص حقيقي خاك ها بسته به نوع خاك 75/2 تا 5/2 گرم در سانتي متر مكعب متغير است. براي تعيين اين شاخص، از وسايل آزمايشگاهي مخصوص بهره مي گيريم.  



 

  حركت ماشين ها در زمين هاي كشاورزي باعث متراكم

شدن خاك و كم شدن خلل و فرج آن مي گردد و وزن مخصوص ظاهري آن را افزايش مي دهد.  



 

  نفوذ پذيري خاك

در بعضي از خاك ها، آب به سرعت نفوذ مي كند در حالي كه در بعضي ديگر، ورود آب به كندي صورت مي گيرد. مقدار آبي كه (بر حسب ارتفاع آب «سانتي متر يا ميلي متر» در واحد زمان (دقيقه يا ساعت) از سطح خاك به داخل آن وارد مي شود «نفوذ پذيري» خوانده مي شود.  



 

  جدول 2-3 ميزان سرعت نفوذ آب در خاك هاي مختلف را نشان مي دهد.

نوع خاك

ميزان نفوذ (ميلي‌متر درساعت)

شني

30

لوم شني

30-20

لوم سيتي

20-10

لوم رس

10-5

رسي

5-1

علت اهميت ميزان نفوذ پذيري در انتخاب روش آبياري است . براي خاك هايي كه نفوذپذيري زياد (بيش از 30 ميلي متر در ساعت) دارند آبياري قطره اي و باراني و براي خاك هايي كه نفوذ پذيري كم دارند، آبياري كرتي و نشتي مناسب مي باشد. براي تعيين نفوذ پذيري از استوانه هاي مضاعف استفاده مي شود.

PH (واكنش ) خاك

يكي از خصوصيات مهم خاك ، PH خاك مي باشد. فعاليت موجودات زنده خاك و قابل جذب بودن عناصر غذايي خاك توسط ريشه تحت تأثير واكنش خاك مي باشد. به طور مثال باكتري ها توليد كننده نيترات (تبديل ازت هوا به ازت آلي ) در PH بالاتر از 5/5 فعال مي باشند و يا آهن منگنز در PH كم تر از 6 قابل جذب است.
با توجه به مفهومي كه از PH در فصل آب شرح داده شد، انواع خاك ها از نظر PH در شكل 10-3 مشاهده مي شود

در نواحي مرطوب خاك ها معمولاً اسيدي و در نواحي خشك قليايي هستند.
در كشور ما در بخشي از منطقه لاهيجان كه به كشت چاي اختصاص دارد خاك اسيدي است. خاك اسيدي PH كم تر از 7 دارد.
خاك هاي آهكي : PH اين خاك ها بيشتر از 7 مي باشد و در نواحي خشك و نيمه خشك تشكيل مي شوند. بخش اعظمي از كشور ما خاك آهكي دارد.
در صورتي كه PH خاك به حدود 10 برسد «قليايي» ناميده مي شود.
اكثر گياهان در محدوده 6-8= PH به خوبي رشد مي كنند.

 

  سخت لايه ها در خاك

به لايه هاي محكمي كه به صورت طبيعي و يا در اثر حركت بيش از حد ماشين ها و ادوات كشاورزي در بسياري از خاك ها در زير افق (A) تشكيل مي شوند، سخت لايه ها گفته مي شود. اين لايه ها، از نفوذ ريشه گياهان به اعماق خاك جلوگيري نموده، با كاهش رشد ريشه، امكان جذب آب و مواد غذايي از سوي گياهان كاهش مي يابد و در نتيجه، ميزان رشد و نمو گياهان و عملكرد محصول كم مي شود.
در سخت لايه هاي طبيعي، تجمع املاح كربنات كلسيم و منيزيم و يا سولفات كلسيم، باعث اتصال محكم ذرات خاك به يكديگر مي شود و سخت لايه هاي بسيار محكمي را تشكيل مي دهد. عبور ماشين ها و ادوات كشاورزي (در مزراع يونجه، در كشت هاي جوي پشته اي) نيز باعث تراكم خاك در محل عبور چرخ ها شده، عمق شخم عمليات زراعي بعدي هم به حدي نيست كه آنها را متلاشي نمايد. در نتيجه در زير خاك به تدريج لايه سخت پديد مي آيد.
 



  حاصلخيزي خاك و عوامل مؤثر در آن

به توانايي خاك براي توليد محصول به مقدار فراوان و به صورت مستمر حاصلخيزي خاك گفته مي شود.
بعضي از خاك ها به طور طبيعي حاصلخيزند، اين خاك ها در اثر كشت و كار مداوم و انجام عمليات زراعي بدون بهره مندي از اصول علمي، به تدريج حاصلخيزي خود را از دست مي دهند.
يك كشاورز مي تواند حداكثر تأثير را در حاصلخيزي خاك مزرعه اش داشته باشد. همچنين عمليات خاك ورزي مي تواند ساختمان خاك را اصلاح و يا تخريب كند. كودهاي شيميايي از ابزارهاي مناسب در بهبود باروري خاك هستند، اما كاربرد نامعقول آن ها مي تواند آسيب هاي جبران ناپذيري به حاصلخيزي خاك وارد سازد. آبياري مي تواند موجب شكوفايي اراضي كويري و بياباني شود. در حالي كه اين عمل به طور صحيح انجام نپذيرد مي تواند مناطق حاصلخيز خاك را به بيابان غيرقابل كشت تبديل نمايد. نتيجه اين كه هيچ عاملي به تنهايي حاصلخيزي خاك را به سطح مطلوب ارتقاء نمي دهد مگر اينكه ساير عوامل هم مورد نظر قرار گيرند:

- ويژگي هاي فيزيكي مؤثر در حاصلخيزي خاك :
• تأثير بافت خاك :
خاك هاي داراي بافت شني تهويه خوبي دارند. عمليات شخم در آنها راحت است. اما به دليل كمبود رس و لاي حاصلخيزي كمي دارند. اين خاك ها نمي توانند آب را نگهداري نمايند بنابراين عناصر غذايي آن ها ناچيز است. خاك هاي رسي حاصلخيزند. آب و عناصر را به خوبي نگهداري مي كنند. ولي به هنگام خشك شدن بسيار سخت و هنگام مرطوب بودن چسبنده شده، تهويه در آنها كاهش مي يابد. با اين وصف، خاك هايي كه بافت متوسط دارند مرغوبترند.
• تأثير ساختمان خاك خاك هاي داراي ساختمان (كروي و اسفنجي) در سطح خاك و ساير انواع افق ها در لايه هاي زيرين، شرايط مناسبي را براي جوانه زدن بذر و رشد ريشه فراهم مي نمايند.
تهويه اين خاك ها مناسب تر است (حاصل خيزترند) خاك هايي كه ساختمان آنها ثبات و پايداري ندارند پس از آبياري سله بسته، از خروج بذر جوانه زده جلوگيري مي نمايند. در خاك هايي كه رس و سيلت آن ها زياد است اين وضعيت حادتر مي شود. در اين وضعيت، بذرها فقط در شكاف ها و ترك هايي كه پس از خشك شدن خاك ايجاد مي گردند مي توانند رشد نمايند كه آنها نيز در تماس با هوا خشك شده از بين مي روند.

• تأثير وزن مخصوص :
وزن مخصوص ظاهري خاك، شاخص خوبي براي بيان ميزان خلل و فرج آن است. هر چه اين شاخص بيشتر باشد تخلخل آن كمتر و ساختمان آن نامناسب تر است. 

– خواص شيميايي مؤثر در حاصلخيزي خاك :
* تأثير واكنش يا PH خاك :
در نواحي كم باران، مجموعه كلوييدهاي خاك بيشتر حاوي كلسيم، منيزيم، سديم ، پتاسيم است. بنابراين، اين خاك ها حاصلخيزي خوبي دارند در حالي كه در نواحي پر باران، بيشتر اين عناصر در اثر شست و شو از خاك خارج شده، حاصلخيزي آن ها كاهش مي يابد. از طرف ديگر، PH خاك ميزان فعاليت باكتري هاي مفيد آن را هم كنترل مي نمايد. در خاك هاي كمي اسيدي فعاليت باكتري هاي جذب كننده ازت هوا و در خاك هاي خنثي تا حدود قليايي PH=6/5-7/5 ميزان فعاليت قارچ ها و اكتينوميست ها افزايش مي يابد.

* تأثير شوري :
وجود املاح و تجمع آن ها در خاك ، حاصلخيزي خاك ها را كاهش مي دهد، علت اين امر، افزايش فشار اسمزي محلول خاك و عدم امكان جذب آب از سوي ريشه بسياري از گياهان است. به استثناء گياهان مقاوم در برابر شوري كه قدرت جذب آب در خاك هاي شور را دارند. 

– ساير عوامل مؤثر در حاصلخيزي :
وجود كلوييدها در خاك :
وجود كلوئيدهاي خاك (رس و مواد آلي) حاصلخيزي خاك را افزايش مي دهد. زيرا به علت دارا بودن بار الكتريكي منفي مي توانند كاتيون هاي (يون هاي مثبت) كلسيم، منيزيم، پتاسيم و آمونيوم را (كه جزء عناصر غذايي مورد نياز گياه اند) به خود جذب كنند. اين كاتيون ها در صورت نياز گياه به راحتي از سطح ذرات كلوئيدي جدا شده و جذب مي شوند.

فعاليت موجودات ذره بيني :
شامل ميكروارگانيسم ها است كه انواع قارچ ها و باكتري ها و اكتينوميست ها و ... مي باشند. اين موجودات با جذب ازت و با تجزيه باقي مانده گياهان و جانوران موجب تشكيل هوموس در خاك مي شوند. بنابراين هر چه تعداد و فعاليت آن ها در خاك بيشتر باشد آن خاك ها حاصلخيزتر خواهد بود. افزودن مواد آلي به خاك و وجود شرايط رطوبت و حرارت مناسب باعث ازديا تعداد اين موجودات مي شود. در حالي كه دماي بالا و رطوبت بسيار كم ، از تعداد آن ها مي كاهد.

• تناوب زراعي :
در كشاورزي سنتي ، كشت يك گياه به صورت دايم و بدون رعايت تناوب، متداول است . كشاورزي تك كشتي، اثرات نامطلوبي را در حاصلخيزي خاك به همراه دارد كه مهمترين آنها عبارتند از :

گسترش امراض و آفات، توسعه و شدت عمل فرسايش و تخريب خاك
• آيش زمين :
نگاشت گذاشتن زمين (آيش) به منظور استراحت دادن در يك دوره رشد يا در سال هاي متمادي ، تدريجاً باعث افزايش فرسايش خاك و كاهش حاصلخيزي آن مي شود.
 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 22:42  توسط گروه 4 | 

فصل سوم
اهميت خاک در رشد گياهان , نحوه به وجود آمدن خاک و..



 

  اهميت خاک در رشد گياهان

به طور کلي خاک از نظر تأمين آب و مواد غذايي براي گياهان حائز اهميت است. همچنين، محيطي است که ريشه گياهان را در خود نگه مي دارد. اکسيژن لازم براي گياه توسط خلل و فرج خاک به گياه مي رسد و گاز دي اکسيد کربن زايد به وسيله اين حفرات از خاک خارج مي شود خاک محيط رشد گياه است و توسعه ريشه ها در آن باعث پايداري مستقيم ماندن گياه مي شود.
در حال حاضر خاک براي بسياري مصارف مهندسي، از جمله دفن زباله ها و مواد زايد ديگر نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. بنابراين تعريف خاک از نظر مهندسي راه و ساختمان با تعريف متخصصين کشاورزي متفاوت است.  



 

  نحوه به وجود آمدن خاک

در آغاز پيدايش، کره زمين به صورت توده مذابي بوده که با سردشدن تدريجي سطح خارجي آن سفت و سخت شده به صورت پوسته جامد (ليتوسفر) در آمده است، با گذشت زمان و تغيير و تحولات به وجود آمده در اين پوسته جامد، سنگ هاي آذين، رسوبي و دگرگوني تشکيل شده است. اين سنگ ها در مجاورت هوا و آب تحت تأثير عوامل جوي و موجودات زنده و عوامل فيزيکي و شيميايي، تغييراتي را متحمل شده، به تدريج خاک به وجود مي آيد. خاک حاصل در حال تکامل بوده، با گذشت زمان موادي به آن اضافه و يا خارج مي شود. مثلاً آبياري زياد بخشي از مواد موجود در سطح خاک را به طبقات پايين تر مي برد و يا در اثر تبخير شديد در نواحي خشک بعضي از مواد محلول به سطح خاک مي آيند. در نتيجه فعاليت هاي ياد شده به تدريج در خاک لايه ها و طبقاتي تشکيل مي شود که ازنظر جنس، رنگ و ضخامت با يکديگر تفاوت دارند. اين لايه ها در خاک شناسي ، افق ناميده مي شود. مجموع افق هاي خاک را نيمرخ خاک يا پروفيل خاک مي گويند.  



 

  افق هاي خاک
انواع افق هاي خاک (از سطح خاک تا سنگ بستر) عبارتند از :

افق o : مسطح ترين افق خاک است و در مناطق جنگي و پر باران به وجود مي آيد.
افق B: در خاک هاي مسن و تکامل يافته زير افق A قرار دارد ( در خاک جوان که مراحل تکاملي را طي نکرده است وجود ندارد) اين افق محل تجمع مواد شسته شده از افق A مي باشد. به همين علت به آن افق ذخيره مي گويند.
افق c : زيرا افق B و در صورت نبود افق B در زير افق A قرار دارد. اين افق معمولاً حاوي قطعاتي از سنگ هاي بستر و سنگ هايي که خاک از آن ها تشکيل يافته، مي باشد.

خاک از نظر کشاورزان بومي و تجربي به دو بخش تقسيم مي شود:
خاک سطح الارض (خاک فوقاني) :

شامل بخشي از خاک است که فعاليت هاي کشاورزي در آن انجام مي شود. از نظر علمي اين بخش خاک شامل افق A و بخش فوقاني افق B مي باشد.  



  خاک تحت الارض (خاک تحتاني) :

اين بخش در زيرخاک سطح الارض قرار دارد به علت تراکم و فشردگي زياد فاقد تهويه مناسب است و به ندرت ريشه گياهان در آن توسعه مي يابد. اين بخش افق C بخش زيرين افق B را در بر مي گيرد.  



  اجزاي تشکيل دهنده خاک

اگر کلوخه خاکي را با ذره بين نگاه کنيم، دو بخش کاملاً متمايز در آن مي يابيم خاک از نظر کشاورزان بومي و تجربي به دو بخش تقسيم مي شود :

خاک سطح الارض (خاک فوقاني) :

شامل بخشي از خاک است که فعاليت هاي کشاورزي در آن انجام مي شود. از نظر علمي اين بخش خاک شامل افق A و بخش فوقاني افق B مي باشد.
خاک تحت الارض (خاک تحتاني) اين بخش در زير خاک سطح الارض قرار دارد به علت تراکم و فشردگي زياد فاقد تهويه مناسب است و به ندرت ريشه گياهان در آن توسعه مي يابد. اين بخش افق C و بخش زيرين افق B را در بر مي گيرد.  



  اجزاي تشکيل دهنده خاک

اگر کلوخه خاکي را با ذره بين نگاه کنيم، دو بخش کاملاً متمايز در آن مي يابيم
الف – بخش جامد
ب – بخش خلل و فرج

  الف – بخش جامد خاک :
بخش جامد خاک از دو قسمت تشکيل مي شود :

1. مواد معدني
2. مواد آلي

1. مواد معدني :
شامل ذرات ريز و درشت خاک با شکل هاي مختلف است که از کاني هاي حاصل از تجزيه سنگ ها تشکيل شده است. اين گونه مواد بر اساس اندازه يا قطر به ذرات ريز تقسيم مي شوند:

شن:
قطر اين ذرت 2-05/0 ميلي متر مي باشد. با ايجاد خلل و فرج جريان هوا و آب را در خاک تسهيل مي نمايند.

لاي :
قطر اين ذرات 05/0 – 002/0 ميلي متر مي باشد. اين ذرات پودر مانند و نرم هستند و مقدار قابل توجهي آب مورد نياز گياه را در خود نگه مي دارد.

رس :
قطري کم تر از 002/0 ميلي متر دارد. اين ذرات به علت ريز بودن بيش از حد با نام کلوييد در خاک شناخته مي شوند. اين ذرات آب و عناصر غذايي مورد نياز گياه را درسطح خود نگهداري کرده و به مرور در اختيار گياه قرار مي دهد.  



 

  2 – مواد آلي :

در اثر فعاليت انواع جانداران درشت ( کرم ها – موريانه ها و حشرات ...) و انواع جانداران ريز ( قارچ ها – باکتري ها – جلبک ها ...) مواد آلي درخاک ايجادمي شود. به طور مثال باکتري ها و قارچ ها باعث پوسيدن گياهان شده و مواد آلي ريزي به نام هوموس (گياخاک) توليد مي کنند. اين مواد ضمن جذب آب و نگهداري مواد غذايي، ذرات معدني خاک را به هم مي چسباند. مواد آلي نيز جزء کلوييدهاي خاک محسوب مي شوند.  



 

  ب – بخش خلل و فرج :

به فضاهاي خالي بين ذرات جامد خاک، خلل و فرج مي گويند. خلل و فرج هوا و آب مورد نياز ريشه گياهان را در خود جاي مي دهند.  



 

  سه نوع خلل و فرج وجود دارد:

- خلل و فرج درشت :
آب در اين خلل و فرج تحت تأثير نيروي ثقل سريع تخليه مي شود و محل ذخيره هوا محسوب مي شود.
- خلل و فرج متوسط :
در انتقال و هدايت آب کارآيي دارند
- خلل و فرج ريز :
محل نگهداري و ذخيره آب است.
- در يک خاک خوب به طور معمول 50 درصد مواد جامد و 50 درصد خلل و فرج وجود دارد. بين حجم هوا و حجم آب يک رابطه دو طرفه وجود دارد. يعني با افزايش حجم آب از حجم هوا کاسته مي شود و برعکس.  



 

  بافت خاك

اندازه نسبي ذرات خاك را «بافت خاك» مي گويند كه نشانگر ريزي و درشتي خاك است.  



 

  خاك ها از نظر بافت به سه دسته تقسيم مي شوند :
خاك هاي سبك :

خاك هايي هستند كه مقدار شن آن ها زياد و قدرت نگهداري آب آن ها كم است و چون رطوبت خود را زود از دست مي دهند حاصل خيزي ضعيفي دارند. عمليات شخم در اين خاك ها به سهولت انجام مي شود. مقدار رس اين خاك ها كمتر از 12 درصد و يا مجموع رس و سيلت آن ها كمتر از 20 درصد بوده و درصد شن آن ها بيش از 80 درصد است.  

    

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 22:37  توسط گروه 4 | 

دستگاهی ایت که میزان بارنئگی را بصورت خودکار ثبت می کند. علاوه بر ثبت دائم میزان بارش و زمان شروع و پایان بارندگی و تغیرات شدید باران را نیز نسبت به زمان نشان می دهد . گراف باران نگار هر هفته عوض می شود. سه نوع باران نگار  شناور ِ وزنی ِ و ظرف مایل داریم . موقع نسب باران نگار باید دقت شود که ارتفاع دهانه ان از سطح زمین ۱۲۰ سانتی متر باشد اگر کمتر از الین مقدار باشد ممکن است در هنگام بارندگی مقداری باران اضافی در اثر برخورد با سطح زمین به داخل دهانه آن ریخته شود. در نتیجه مقدار صحیح باران را نتوانیم بدست آوریم.

 

باران سنج:

 

قطر دهانه باران سنج در ایران ۸ اینچ است . باران سنج تشکیل شده است از یک قیف ِ لوله باران سنج ِ خط کش مدرج داخل استوانه .

 

نحوه کار : در هنگام بارندگی سر آن را برداشته  ِ آب باران برف و تگرگ در قيف ريخته می شود از طريق لوله به داخل استوانه می ريزد .داخل استوانه خط کش مدرجی است که تا هر کجا که تر شده باشد ميزان بارندگی همان قدر خواهد بود. ( قطر دهانه قيف  ۱۰-۲۰ سانت متر است) .

 

تشتک تبخير   E vapovation Pan :

 

وسيله ايست استاندارد و قرار دادی که برای اندازه گيری تبخير آب از سطح آزاد آب در سطح آزاد به کار می رود .تبخير در واقع جدا شدن ذرات سطحی آب وپراکنده شدن آن در فضای اطراف آب است. هر چه درجه حرارت هوا بيشتر باشد تبخير افزايش می يابد .هر چه ميزان املاح بيشتر باشد تبخير کمتر است . آب شور نسبت به آب شيرين تبخير کمتری دارد. هر چه سطح تبخير شونده بيشتر باشد تبخير بيشتر است . . ئاحد اندازه گيری تبخير در هاو شناسی ميلی متر است . که می توانيم بر حسب وزن آبی که از يک سطح تبخير می شود بيان بکنيم.

 

می توان گفت هر ميليمتر تبخير معادل معادل يک کيلوگرم آب از سطح ۱ مترمربع است.     ( سطح تبخير شونده)*(ارتفاع آب تبخير شده)= حجم تبخير

 

اندازه گيری ميزان تبخير آب از سطوح آب  ؛ خاک ؛نباتات؛ مهم است .تبخير آب به ميزان رطوبت جو ؛ سرعت باد ؛ فشار اتمسفر؛ تشعشع خورشيد وزمين و چگونگی تبخير بستگی دارد.

 

تشتک تبخير در کشور ما از نوع A امريکايی است .استوانه ای با قطر۱۲۲ سانتی متر و ارتفاع استوانه ۲۵.۵ سانتی متر است.اين استوانه بر روی پايه ای چوبی به ارتفاع ۱۰ سانتی متر نسبت به سطح زمين قرار داده می شود . جنس استوانه از اهن گالوانيزه است. تمام ارتفاع استوانه را پر از آب نمب کنندو ۵-۷.۵ سانتی متر از محل ارتفاع ۲۵.۵ سانتی متری خالی

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 22:31  توسط گروه 4 | 

آشنایی با روشهای آبیاری تحت فشار

 

آبیاری تحت فشار روش جدیدی از آبیاری است که در آن آب با فشار وارد لوله های اصلی و فرعی شده و از سوراخهایی که به آنها قطره چکان ، آب پاش ، آب فشان و یا نازل می گویند ، به صورت قطره یا ذرات ریز خارج می شود وبدین طریق از تلفات آب در عمل انتقال به درون مزرعه جلوگیری و آب به اندازه ای که لازم است به مزرعه و محصول داده می شود . آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و قطره ای تقسیم می گردد که راندمان آبیاری در روش بارانی از 32% به 70% و در روش قطره ای به 90% افزایش می یابد .

 

 ویژگیها و مزایا ی آبیاری تحت فشار

1.      صرفه جویی در مصرف آب

2.      عدم نیاز به تسطیح اراضی

3.      توزیع یکنواخت آب در مزرعه

4.      افزایش کمی و کیفی محصول

5.      سهولت در انجام عملیات زراعی

6.      قابل استفاده برای تمام گیاهان

7.      کنترل فرسایش خاک و رواناب سطحی

و ادامه مطلب .....

 

 

 

 

 

آبیاری تحت فشار روش جدیدی از آبیاری است که در آن آب با فشار وارد لوله های اصلی و فرعی شده و از سوراخهایی که به آنها قطره چکان ، آب پاش ، آب فشان و یا نازل می گویند ، به صورت قطره یا ذرات ریز خارج می شود وبدین طریق از تلفات آب در عمل انتقال به درون مزرعه جلوگیری و آب به اندازه ای که لازم است به مزرعه و محصول داده می شود . آبیاری تحت فشار به دو روش آبیاری بارانی و قطره ای تقسیم می گردد که راندمان آبیاری در روش بارانی از 32% به 70% و در روش قطره ای به 90% افزایش می یابد .

 

 

 آبیاری بارانی

سیستم آبیاری بارانی روشی است که در آن آب تحت تاثیر فشار ایجاد شده بوسیله موتور پمپ ، وارد لوله های مسیر شده و از طریق آب پاش ها به اطراف پخش می شود که به طور کلی به دو دسته سیستمهای لوله ای یا کلاسیک از قبیل سیستم کلاسیک ثابت و متحرک و سیستمهای مکانیکی نظیر سیستم دوار مرکزی تقسیم می شود .

 

 آبیاری قطره ای

آبیاری قطره ای یکی از روشهای پیشرفته و تکامل یافته آبیاری تحت فشار می باشد که درآن ، آب به صورت قطره قطره توسط قطره چکان به میزان لازم در اختیار درختان و انواع محصولات وجینی قرار می گیرد و فقط منطقه ی اطراف ریشه را خیس می کند ، در واقع در این روش با مصرف حداقل آب ، نیاز آبی گیاه تامین می گردد .

 

 

 

 

 آبیاری قطره ای سوپر دریپ

 

این نوع سیستم برای زراعت گیاهان زراعی ردیفی مثل سیب زمینی ـ ذرت ـ پنبه و چغندر قند مورد استفاده قرار می گیرد و لوله ها به صورت نوارهایی در روی سطح خاک قرار گرفته و در هر  10 ـ 20 ـ 30 سانتی متری دارای قطره چکان می باشند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 ویژگیها و مزایا ی آبیاری تحت فشار

1.      صرفه جویی در مصرف آب

2.      عدم نیاز به تسطیح اراضی

3.      توزیع یکنواخت آب در مزرعه

4.      افزایش کمی و کیفی محصول

5.      سهولت در انجام عملیات زراعی

6.      قابل استفاده برای تمام گیاهان

7.      کنترل فرسایش خاک و رواناب سطحی

8.      جلوگیری از سله بستن و حفظ پوکی خاک

9.      عدم نیاز به ایجاد نهرهای خاکی درون مزرعه و نهرهای زهکشی

10.  امکان انجام آبیاری همراه با کود پاشی و سمپاشی و پخش یکنواخت آنها

11.  عدم نیاز به نیروی کارگر زیاد به دلیل ثابت بودن اجزای سیستم

12.  وارد نشدن بذر علفهای هرز به مزرعه به دلیل انتقال آب از طریق لوله ها

13.  عدم امکان رویش بذر علفهای هرز به دلیل مرطوب شدن فقط بخشی از سطح خاک اطراف ریشه آبیاری قطره ای )

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 22:29  توسط گروه 4 | 

 

بحران آب و راههاي مد يريت بحران 

ومن الما كل شي حي

 

آب مايه حيات و عامل و محرك اصلي فعاليتهاي كشاورزي به شمار مي رود و 70 درصد آب مصرفي جهان به آبياري اختصاص مي يابد بسياري از كشورها بخصوص كشورهايي كه در مناطق خشك و نيمه خشك قرار دارند براي توليد محصولات كشاورزي به آب نياز دارند و بيش از 90 درصد توليدات زراعي و باغي كشور ما نيز حاصل كشت آبي است و در واقع آب محور توسعه كشاورزي است منابع آب تجديدشونده كشور 130 ميليارد مترمكعب است و از 5/89 ميليارد مترمكعب آب استحصال شده در كشور 83 ميليارد آن در بخش كشاورزي مصرف مي گردد (5/93 درصد) و علي رغم محدوديت شديد منابع آب بهره وري و كارآيي استفاده ازاين منابع بسيار پايين است بخش كشاورزي درآينده بايد ضمن مصرف آب كمتر توليد بيشتري را عرضه نمايد.

جمعيت ايران در سال 1300 كمتر از 10 ميليون نفر بوده كه امروز به بيش از 70 ميليون نفر افزايش يافته(1385) و هفدهمين كشور پرجمعيت دنياست و پيش بيني مي گردد در سال 2050 جزو ده كشور پرجمعيت جهان به شمارايد.

ميزان سرانه آب تجديدپذير در سال 1300  حدود 13000 مترمكعب بوده كه درحال حاضر ميزان سرانه آب در كشور به حدود 1900 مترمكعب تقليل يافته و درآينده به مراتب وضع بدتر خواهد شد.

براساس شاخصهاي موجود بين المللي براي سنجش ميزان بحران آب در كشورهاي مختلف (شاخص
فالكن مارك،شاخص سازمان ملل و شاخص مؤسسه بين المللي مديريت آب)معتبرترين شاخصها مي باشند.

1-براساس شاخص فالكن مارك: كه بحران آب را براساس مقدار سرانه منابع آب تجديذپذير در كشور تعريف كرده است و ميزان سرآنه آب 1700 مترمكعب در سال را به عنوان شاخص كمبود معرفي كرده است.باتوجه كه درحال حاضرسرانه آب تجديدپذير ايران حدود 1900 مترمكعب مي باشد ايران در آستانه تنش آبي قراردارد.

2-شاخص سازمان ملل:بنياد كميسيون توسعه پايدار سازمان ملل ميزان درصد برداشت از منابع آب تجديذپذير در هركشور را به عنوان شاخص اندازه گيري بحران آب معرفي كرده است براساس شاخص مذكور هرگاه ميزان برداشت آب يك كشور بيشتر از 40 درصد كل منابع آب تجديدپذير آن باشد اين كشور با بحران شديد آب مواجه مي باشد و اگر اين مقدار درحد فاصل 20-40 درصد باشد بحران در وضعيت متوسط و چنانچه اين شاخص بين 10-20 درصد باشد بحران درحد متعادل و كمتر از 10 درصد بدون بحران تلقي ميگردد  باتوجه به اينكه در ايران هم اكنون 69 درصد كل آب تجديدپذير كشور مورداستفاده قرارمي گيرد ايران در وضعيت بحران شديد آبي قراردارد.

3-شاخص موسسه بين المللي مديريت آب:مؤسسه مذكور دو عامل درصد برداشت كنوني نسبت به كل منابع آب سالانه  و درصد ميزان برداشت آب در آينده نسبت به برداشت آب درحال حاضر را همزمان مورد استفاده قرارمي دهد كه براساس اين شاخص ايران در وضعيت بحران شديد آبي قرار دارد ايران تا سال 2025 بايد بتواند 112 درصد به منابع آب قابل استحصال خود بيفزايد كه اين مقدار باتوجه به منابع و امكانات موجود غيرممكن به نظر مي رسد.

 

استان خراسان رضوي با داشتن 3/8 ميليارد مترمكعب منابع آب تجديدشونده و با جمعيت بيش از 5/5 ميليون نفر ميزان سرانه آب تجديدشونده آن حدود 1500 مترمكعب مي باشد كه 21 درصد كمتر از سرانه آب كشور مي باشد بنابرايـن وضعيت در استان خراسان رضوي به مراتب بحراني تر از ساير نقاط مي باشد.

 

 

 

 

راههاي كنترل بحران:

بخش كشاورزي استان با اين واقعيت روبروست كه درآينده بايستي ضمن مصرف آب كمتر توليد بيشتري را عرضه نمايد لذا با مديريت صحيح منابع آب و بااستفاده از دانش و فناوريهاي نوين بايد درجهت ارتقاء بهره وري از منابع آب،افزايش كارايي مصرف آب ،افزايش راندمان آبياري و افزايش عملكرد در واحد سطح گامهاي اساسي را برداشت.

راندمان آبياري در كشور طبق گزارشات FAO در سال 2000  32 درصد بوده و طبق گزارشات معاونت امور زيربنايي در سال 83 حدود 40 درصد بوده است درحاليكه در اكثر كشورهايي كه ازنظر اقليمي،اجتماعي و اقتصادي مشابه ايران مي باشند راندمان آبياري به مراتب بالاتر از كشور ما مي باشد به طوريكه راندمان آبياري براساس گزارش فائو در سال 2000 در ليبي 60 درصد،هند 54 درصد،مصر 53 درصد،سوريه 45 درصد،پاكستان 44 درصد،عربستان 43 درصد،تركيه 40 درصد،چين 36 درصد،ايران 32 درصد بوده است.

-كارآيي مصرف آب از ديدگاه زراعي:كارايي مصرف اب، مقدار ماده خشكي كه توسط گياه به ازاء هر مترمكعب آب حاصل مي گردد تعريف شده است مقدار ماده خشك توليدشده به ازاء هر مترمكعب اب مصرفي در كشور ما در مقايسه با ساير كشورها بسيار پايين مي باشد در دو استان اصفهان و گلستان كه مطالعاتي دراين زمينه انجام شده در دشت برخوار اصفهان متوسط توليد ماده خشك به ازاء هر مترمكعب آب از 132 گرم تا 3832 گرم بر مترمكعب متغير مي باشد كه كمترين آن مربوط به تنباكو و بيشترين آن مربوط به ذرت علوفه اي مي باشد و متوسط كارآيي مصرف آب محصولات زراعي 800 گرم مي باشد محصولاتي مانند ذرت علوفه اي،ذرت دانه اي،سيب زميني،پياز،يونجه و جو كارآيي مصرف آب بالاتري داشته اند.

در دشت گركان و گنبد نيز كارآيي مصرف آب از135 تا 1838گرم متغير بوده كه كمترين آن مربوط به ماش  و بيشترين آن مربوط به لوبيا مي باشد و محصولاتي مانند گندم و جو،ذرت دانه اي،ذرت علوفع اي،سيب زميني كارآيي مصرف آب بيشتري داشته اند و متوسط كارآيي مصرف آب محصولات زراعي دشت مذكور 641 گرم بر مترمكعب مي باشد.

راهكارهاي پيشنهادي براي افزايش كارآيي مصرف آب:

الف-بهينه سازي روشهاي آبياري و  افزايش كارآيي مصرف آب در اراضي زراعي ازطريق

  1. اصلاح الگوي كشت محصولات زراعي
  2. انتخاب ارقام پرمحصول و با كارآيي مصرف آب بالا و ترويج كشت آنها
  3. اصلاح ژنتيكي گياهان بااستفاده از تكنيكهاي جديد (بيوتكنولوژي) و توليد ارقام با كارآيي مصرف آب بالا
  4. تحقيقات روي ارقام مقاوم به شوري و خشكي و دستيابي به آن
  5. بررسي و تحقيق درباره آرايش كاشت گياهان زراعي مختلف         
  6. استفاده و ترويج مديريت تلفيقي آب آبياري و كودهاي شيميليي
  7. كاشت زود گياهان به منظور فرار از خشكي و تنش
  8. گسترش كشت ارقام با طول دوره رشد كوتاه و رشد اوليه سريع
  9. بررسي درمورد تعيين ابعاد مناسب مزرعه به منظور بهبود راندمان آبياري
  10. بررسي و تحقيق درمورد تراكم بوته مطلوب در هكتار
  11. افزايش راندمان آبياري و يكپارچه سازي اراضي  

ب-اصلاح ساختار آبياري سنتي در مزارع و باغات:

  1. تسريع در اجراي طرحهاي يكپارچه سازي
  2. ترويج استفاده از روشهاي مناسب آبياري
  3. استفاده از آب برگشتي فاروها و نوارها
  4. گسترش آموزش روشهاي مدرن و كارآمد آبياري سطحي ازقبيل آبياري كابلي و موجي 
  5. استفاده از سيستمهاي آْبياري زيرزميني و روشهاي آبياري زيرسطحي با حذف تبخير از خاك

ج-كاهش تبخير ازسطح مزرعه:

  1. ترويج و گسترش استفاده از مالچ طبيعي و مصنوعي
  2. استفاده از روشهاي بهزراعي درجهت كاهش تبخير و تعرق و ترويج آن
  3. كاهش تبخير مستقيم در زمان آبياري و اجتناب از آبياري در اواسط روز

د-استفاده از روشهاي مناسب  مديريت آبياري به منظور كاهش تلفات آب:

1.        تحقيق و بررسي و ترويج كشت نشايي

2.        ترويج و توسعه استفاده از روشهاي آبياري تحت فشار در آبياريهاي اوليه

3.        انجام اقدامات فني نظير كشت بذور جوانه دار شده و با كشت بذور غني شده كه سريع رشد نمايند

ه-انجام كم آبياري به منظور افزايش كارآيي مصرف آب:

 كم آبياري مصرف عامدانه و عالمانه كمتر آب به منظور افزايش توليد است كه در آن بايد به نكات زير توجه نمود 

1.        انتخاب گياه مناسب براي كم آبياري (گياهاني كه داراي دوره رشد كوتاه راندمان مصرف آب بالا و مقاوم به خشكي هستند)

2.        خاك مناسب براي كم آبياري (خاكهاي داراي ظرفيت نگهداري بالا)

3.        كيفيت آب آبياري (كيفيت آب بايد خوب باشد)

4.        عمليات زراعي (بايد از روي منحني تابع توليد،درآمد و هزينه تعيين گردد)

5.        زمان آبياري (باتوجه به رفتار گياه كه حداقل تأثيرات منفي را بر رشد آن داشته باشد)

6.        روشهاي اعمال كم آبياري (بستگي به كيفيت آب و خاك دارد)

7.        مصرف كود (به ويژه كودهاي پتاسيم و روي نقش مهمي در تنظيم روزنه ها و كاهش تعرق گياه دارند)        

منابع وماخذ:  

1-آمار نامه كشاورزي 1384 دفتر آمار وفناوري اطلاعات،وزارت جهاد كشاورزي    

2-سالنامه اماري كشاورزي سازمان جهاد كشاورزي،1386    

3-براورد كارايي مصرف اب محصولات زراعي دردشت برخوار اصفهان ودشت گرگان وگنبد،موسسه پژوهشهاي برنامه ريزي واقتصاد كشاورزي   


                                                            

                                                            

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 1:37  توسط گروه 1 | 

سد مخزنی تونل انتقال و شبکه آبیاری و زهکشی گاوشان

منطقه مورد مطالعه گاوشان در غرب ایران در دو استان کردستان و کرمانشاه و در دو حوضه آبریز متفاوت قرار گرفته است. قسمتی از آن در حوضه رودخاته کرخه و قسمتی در حوضه آبریز رودخانه سیروان قرار گرفته است.منطقه شبکه آبیاری و زهکشی در مسیر جاده کرمانشاه - کامیاران و کلاْ در حوضه آبریز رودخانه کرخه واقع شده است. این طرح جهت تامین اهداف زیر  تعریف شده است:

۱- تامین بخشی از آب شرب شهرهای کامیاران و کرمانشاه

۲- ذخیره سازی آبهای سطحی به منظور تامین آب کشاورزی مورد نیاز دشتهای بیله ور و دربند

۳- بهبود شرایط اقتصادی - اجتماعی و افزایش درآمد سرانه کشاورزی

۴- ایجاد اشتغال و جلوگیری از مهاجرت روستاییان

۵- استفاده از پتانسیل برقابی در محل سد به میزان ۲/۹ مگاوات

اجزای طرح عبارتند از:

۱-سد مخزنی گاوشان

۲-تونل انتقال آب و آب پخش نهایی

۳-سد انحرافی رازآور

۴- شبکه آبیاری و زهکشی دشتهای بیله ور و دربند

۵- خاکریز کنترل سیلاب دشت دربند

سدمخزنی و تونل انتفال آب گاوشان:

رودخانه سیروان که از  رشته کوههای زاگرس سرچشمه میگیرد سهم کمی از تامین آب مورد نیاز زمینهاب کشاورزی کردستان را براورده مینماید. با احداث سد مخزنی گاوشان بر روی رودخانه گاوه (یکی از سرشاخه های سیروان ) و تونل انتقال به طول ۱۳/۲۰ کیلومتر قطر نهایی ۴ تا ۸/۵ متر و ظرفیت انتقال ۳۰ متر مکعب در ثانیه آب مورد نیاز به حوضه آبریز کرخه منتقل و برای آبیاری دشتهاب بیله ور و میان دربند استفاده میشود. این سد از نوع سنگریزه ای با هسته رسی با ارتفاع ۱۲۳ متر از پی طول تاج ۶۲۰ متر عرض تاج۱۴ متر و حجم ذخیره ۵۵۰ میلیون متر مکعب می باشد. در آب پخش انتهایی توزیع آب بین دشتهای بیله ور و میان دربند و آبرسانی به شهرهای کامیاران و کرمانشاه صورت می گیرد.

سد انحرافی رازآور:

سد انحرافی رازآور در ۵۰ کیلومتری جاده کرمانشاه به کامیاران و در حوالی روستای دارشادمان مطابق مشخصات زیر احداث شده است:

نوع سد : بتنی آزاد

طول سرریز : ۶۴ متر

ارتفاع از پی : ۳۰/۸ متر

تاسیسات آبگیری : آبگیر سمت چپ و راست با حداکثر ظرفیت ۱۸ و ۵/۱ متر مکعب در ثانیه

پلکان عبور ماهی : جریان دایمی ۳/۱ متر مکعب در ثانیه

سیل طراحی : دوره برگشت ۱۰۰ ساله با دبی ۳۴۷ متر مکعب در ثانیه

آب مورد نیاز  شبکه آبیاری و زهکشی گاوشان از منابع سطحی و زیر زمینی تامین میگردد.منابع آب سطحی دشت دربند شامل آب بهنگام رودخانه رازآور و تامین کمبودها از سد مخزنی می باشد.نیازهای تامین شده از سد مخزنی در محل آب پخش انتهایی تونل گاوشان توسط کانال با مقطع مستطیلی ( فلوم ) به رودخانه شیروانه ( در شرق کامیاران ) منتفل شده و در پایین دست توسطسد انحرافی رازآور به شبکه آبیاری دشت میان دربند هدایت می شود.

آب سطحی مورد نیاز دشت بیله ور تماماْ از سد مخزنی گاوشان تامین میشود. نیازهای آبی اراضی دشت بیله ور توسط دو رشته کانال که در غرب و شرق دشت امتداد دارند انتقال داده می شود این دو کانال از آب پخش انتهائی تونل گاوشان منشعب می شوند.

روش آبیاری پیشنهادی برای دشت میان دربند روش آبیاری سطحی و برای دشت بیله ور در نقاط کم فشار آبیاری با لوله های دریچه دار و در نقاط فشار متوسط و پرفشار روش بارانی در نظر گرفته شده است. در مجموع طرح ملی گاوشان برای تامین آب کشاورزی ۳۱۰۰۰ هکتار ( خالص ) اراضی دشتهای بیله ور و میان دربند برنامه ریزی شده است.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 1:32  توسط گروه 1 | 

سد مخزنی کوثر و شبکه آبیاری و زهکشی دشت لیشتر

سد مخزنی کوثر در فاصله ۶۰ کیلومتری شمال غرب شهر دوگنبدان در محل تنگ دوک بر روی رودخانهخیر آباد در استان کهکیلویه و بویر احمد به منظور اهداف زیر طراحی و احداث شده است.

۱- تامین آب مورد نیاز محدوده تحت پوشش (طرح بزرگ آبرسانی به شهرها و بنادر استانهای کهکیلویه و بویر احمد ـ بوشهر ـ خوزستان ـ فارس و هرمزگان). این طرح در مجموع ۶ شهر بزرگ ـ ۱۱ شهر کوچک ـ ۳۶ شهرک و ۲۴ دهستان با ۱۲۰۰ روستا را در بر میگیرد.

۲- تامین آب مورد نیاز نیروگاه اتمی بوشهر ـ جزیره خارک و پالایشگاه گاز ولیعصر کنگان

۳-تامین آب کشاورزی دشت لیشتر در شهرستان گچساران با احتساب تراکم کشت پیش بینی شده سالانه حدود ۶۵۷۰ هکتار زراعت وباغ

۴- تامین آب کشاورزی بنه باشت به وسعت۴۵۰۰ هکتار

۵ ـ تامین آب کشاورزی دشت زیدون با حداکثر وسعت ۵۰۰۰ هکتار در استان خوزستان

۶ ـ تامین آب مورد نیاز بهبود کیفیت رودخانه زهره به میزان  ۶۹ میلیون متر مکعب در سال

طبق الگوی طرح کل حجم آب مورد نیاز ۵۵۴ میلیون متر مکعب در سال است که توسط آب تنظیم شده سد مخزنی کوثر و آب بهنگام حوضه میانی رودخانه خیرآباد تامین خواهد شد.

مطالعات شبکه آبیاری و زهکشی دشت لیشتر با هدف توسعه افزایش منافع اجتماعی و اقتصادی منطقه محرومیت زدایی ایجاد اشتغال و جلوگیری از مهاجرت روستائیان صورت گرفته و مطالعات مرحله اول آن در سال ۱۳۷۸ و مرحله دوم در سال ۱۳۸۱ توسط شرکت مهندسی مهاب قدس انجام وخاتمه یافته است.

محدوده شبکه آبیاری و زهکشی لیشتر در ۲۰ کیلوکتری غرب شهر شهرستان دوگنبدان ( گچساران ) واقع شده است و سالانه ۷۰ میلیون متر مکعب آب نیاز دارد.

شبکه آبیاری و زهکشی لیشتر دارای اجزای زیر میباشد :

۱ ـ خط انتقال آب از سد مخزنی کوثر به ابتدای دشت لیشتر ( ۱۹ کیلومتر لوله فولادی )

۲ ـ کانالها و خطوط لوله درجه یک و دو  که وظیفه انتقال آب در میان شش واحد عمرانی دشت لیشتر را به عهده دارند.

۳ ـ  چهار  ایستگاه پمپاژ جهت تامین فشار مورد نیاز اراضی تحت پوشش سیستم های آبیاری قطره ای و بارانی در شبکه اصلی

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 1:31  توسط گروه 1 | 
اجزای تانسیومتر
‏تانسیومتر (Tensiometer‏) لوله ساده پر آبی است که از بالا به در پوش و از انتها به کلاهک سرامیکی منتهی می گردد. قسمت های مختلف تانسیومتر در شکل ( 1 ‏) نشان داده شده است که عبارتند از:
1- ‏مخزن و درپوش (reservoir and cap): مخزن تانسیومتر به عنوان منبع ذخیره آب برای لوله تانسیومتر عمل می کند. البته در برخی از تانسیومتر مخزن وجود ندارد. درپوش تانسیومتر باید به گونه ای باشد که از ورود هوا به داخل تانسیومتر جلو گیری نماید. این امر در کار کرد صحیح تانسیومتر از اهمیت زیادی برخورد ار است.
2- ‏لوله تانسیومتر (body tube): این لوله رابط بین مخزن و کلاهک سرا میکی تانسیومتر است و در تانسیومترهایی که مخزن وجود ندارد تنها منبع آب است. قطر لوله تانسیومتر معمولا یک اینچ (25 میلیمتر) است اما طول آن بر اساس عمق نصب انتخاب می شود. اندازه های استاندارد طول تانسیومتر 6 ‏، 12 ‏، 18 ‏، 4 ‏2، 36، 48 ‏و 60 ‏اینچ می باشد
3- کلاهک سرا میکی (ceramic cup or tip): وارد یا خارج شدن آب با داخل لوله تانسیومتر از طریق کلاهک سر امیکی که نسبت به آب نفوذ پذیر است صورت می گیرد. منافذ کلاهک سرا میکی به قدری ریز و کوچک است که وقتی کلاهک اشباع است (یعنی در شرایطی که تانسیومتر به درستی کار می کند) هوا نمی تواند از طریق آن به داخل لوله تانسیومتر وارد گردد.
4- خلاء سنج (vacuum gauge): این وسیله به دلیل ساختمان خاص خود فشار داخل تانسیومتر را نسبت به فشار بیرون که همان اتمسفر محلی است اندازه گیری می کند که فشار نسبی گفته می شود و به طوری که از اسم آن پیدا است فشار نسبی منفی یا خلاء نسبی را می تواند اندازه گیری نماید که شاخصی از پتانسیل ماتریک خاک می باشد. همان طور که در شکل (2) دیده می شود خلاء سنج بر حسب سانتی بار بین صفر تا 100 ‏درجه بندی شده است (هر سانتی بار معادل یک کیلو باسکال یا 10 ‏سانتیمتر آب). معمولآ بر روی خلاء سنج یا لوله تانسیومتر برچسبی نصب می شود که بر روی آن طول لوله تانسیومتر قید شده است. در حقیقت این برچسب نشان می دهد که کلاهک سرا میکی تانسیومتر حداکثر تا چه عمقی می تواند نصب شود.

‏ شکل 1 ‏- اجزای مختلف تانسیومتر
‏کاهش رطوبت خاک به وسیله زهکشی، تبخیر و جذب گیاهی یا افزایش آن به واسطه آبیاری و بارندگی در خلاء سنج تانسیومتر منعکس می گردد. وقتی تانسیومتر در خاک نصب است آب از طریق کلاهک سرامیکی که کاملا اشباع می باشد از تانسیومتر به سمت خاک خارج برو یا از سمت خاک به داخل تانسیومتر وارد می شود. خروج آب از تانسیومتر خلائی را در داخل آن بوجود می آورد که بوسیله خلاء سنج نشان داده می شود. هنگامیکه مقدار خلاء در داخل تانسیومتر برابر با مکش آب خاک گردد تعادل رطوبتی ایجاد شده و جریان آب متوقف می گردد.
‏جریان آب به داخل و خارج تانسیومتر تنها در صورتی برقرار می شود که کلاهک سرا میکی کاملا اشباع از آب باشد. اگر کلاهک غیر اشباع باشد دو مشکل بوجود می آید که کار کرد صحیح تانسیومتر را غیرممکن می سازد:
1 - هوا از طریق منافذ غیر اشباع به داخل لوله تانسیومتر وارد می گردد که این امر موجب می شود خلاء سنج میزان خلاء را به درستی نشان ندهد و در صورت تشدید مسئله خلاء سنج عدد صفر را ‏نشان دهد.
‏2- تبادل آب بین بیرون و داخل تانسیومتر به خوبی صورت نمی گیرد چرا که منافذ عبور دهنده آب به وسیله هوا اشغال شده اند.
آماده کردن تانسیومتر
‏پیش از نصب تانسیومتر در خاک باید آن را ‏آماده نمود. آماده نمودن تانسیومتر شامل پر کردن لوله و مخزن تانسیومتر با آب، هواگیری و اشباع کامل کلاهک سرا میکی و بررسی خلاء سنج می باشد. باید دقت شود که در حین پر کردن تانسیومتر تمام هوای موجود در لوله خارج شده و هیچ هوایی وارد آن نشود. به همین دلیل باید تانسیومتر را با آب مقطر جوشانده و سرد شده پر نمود. جوشاندن آب باعث می شود که هوا و گازهای محلول در آب از آن خارج گردد. اگر آب جوشانده نباشد وجود هوای محلول در آن موجب می شود که با ایجاد خلاء نسبی در داخل لوله تانسیومتر شرایط خروج گازهای محلول ا‏ز آب فراهم گردد که منجر به ایجاد حباب های بزرگ هوا در داخل لوله تانسیومتر می شود.
‏جهت هواگیری و اشباع نمودن کلاهک سرامیکی دو روش وجود دارد.روش اول در زیر توضیح داده می شود.
-1 ‏مخزن و لوله تانسیومتر را با آب مقطر جوشیده و سرد شده پر نمائید.
2 -جهت جلو گیری از محبوس ماندن هوا در منافذ ریز کلاهک سرامیکی، تانسیومتر را در وضعیتی قرار دهید که آب تنها از سمت داخل تانسیومتر به بیرون جریان یابد. برای این منظورمی توان تانسیومتررا به حالت عمودی در هوا ‏نگه داشت به طوری که کلاهک سرا میکی آزادانه در هوا قرار داشته باشد.
3- پس از مدتی قطرات آب مانند عرق بر روی کلاهک سرامیکی ظاهر خواهد شد.
4-‏در این مرحله مجددا تانسیومتر را با آب پر نموده و آن را به حدت 24 ‏ساعت در سطل آب قرار أهید تا کلاهک سرا میکی تانسیومتر اشباع گردد.
‏5- پس از اطمینان ا ‏ز این که تانسیومتر کاملا از آب پر است درپوش تانسیومتر را محکم بسته و آن را در هوای آزاد به حالت عمودی نگه دارید. پس از مدتی خلاء سنج باید عدد حدود 70 ‏را نشان دهد که نشان دهنده فشار اتسفر است. در غیر این صورت باید مرا حل فوق را مجددا تکرار نمود.
‏برخی از کارخانجات سازنده تانسیومتر یک پمپ خلاء دستی را نیز به همراه تانسیومتر عرضه می کنند که از آن جهت هواگیری کلاهک سرامیکی تانسیومتر استفاده می شود. روش کار به ترتیب زیر است:
1 - کلاهک سرامیکی تانسیومتر را در ظرف آب مقطر جوشانده و سرد شده کاملا فرو ببرید.
‏2- درپوش تانسیومتر را برداشته و پمپ خلاء دستی را مطابق شکل (2) به تانسیومتر متصل نمائید.
3 - با استفاده از پمپ خلاء دستی در داخل تانسیومتر مکش ایجاد نمائید. این امر باعث می شود تا آب ا ‏ز طریق کلاهک سرا میکی به داخل تانسیومتر وارد شود. به این طریق تمام منافذ کلاهک از هوا خالی و با آب پر می شود.
4- ‏عمل فوق را تا زمانی که لوله و مخزن تانسیومتر با آب پر شود ادامه دهید.
5 ‏- پمپ خلاء را از تانسیومتر جدا نموده و سپس درپوش تانسیومتر را ‏بگذار ید. اجازه دهید تانسیومتر به مدت 24 ‏ساعت در ظرف آب باقی بماند تا کلاهک سرامیکی کاملآ اشباع گردد.
‏به منظور اطمینان از داده های اندازه گیری شده به وسیله تانسیومتر باید از سالم بودن خلاء سنج اطمینان حاصل نمود. خلاء سنجی که امروزه در بسیاری از تانسیومترها استفاده می شود خلاء سنج لوله ای بوردون (Bourdon-tube gauge) است. این نوع خلاء سنج اگرچه ارزان و قابل اطمینان است اما همواره دارای تورش یا off-set ‏ است. با این حال می توان مقدار تورش را تعیین نموده و بدین ترتیب مقادیر اندازه گیری شده را تصحیح نمود.
‏برای تعیین مقدار تورش درپوش تانسیومتر را برداشته و پمپ خلائی که خلاء سنج دقیقی دارد را به تانسیومتر متصل نمائید. به کمک پمپ مکشی در داخل تانسیومتر ایجاد نموده و خلاء سنج پمپ را قرائت نمائید و مقدار آن را با خلاء سنج تانسیومتر مقایسه نمائید. مقدار آفست از تفاضل این دو عدد به دست می آید. جهت اطمینان و افزایش دقت می توان این عمل را ‏چندین بار تکرار نموده و متوسط آنها را به عنوان مقدار تورش در نظر گرفت. پس از تعیین مقدار آفست، آن را با قلمی که پاک نمی شود بر روی خلاء سنج نوشته تا در زمان استفاده از تانسیومتر به کمک رابطه زیر مقدار واقعی خلاء محاسبه گردد:
‏مقدار تورش + مقدارقرانت خلاء سنج تانسیومتر= مقدار واقعی خلاء در داخل تانسیومتر
‏اگر تانسیومتر بلافاصله پس از آماده کردن در مزرعه نصب نمی گردد یا مزرعه خیلی دور است، به منظور جلو گیری از تبخیر آب و خشک شدن کلاهک سرامیکی باید آن را با یک پاکت پلاستیکی پوشاند و یا تا زمان نصب تانسیومتر در مزرعه آن را در ظرف آب قرار داد.

شکل 2 ‏-نحوه اتصال پمپ خلاء دستی به تانسیومتر
‏موقعیت و عمق نصب تانسیومتر
‏عمق نصب تانسیومتر باید به گونه ای باشد که کلاهک سرامیکی در منطقه فعال ریشه گیاه قرار داشته باشد. برای گیاهان با ریشه سطحی که عمق ریشه در آن کمتر از 45 ‏سانتیمتر می باشد مانند برخی از گیاهان ردیفی نصب یک تانسیومتر در چارک سوم یا وسط منطقه ریشه کفایت می کند.
‏همچنین وقتی گیاه جوان است می توان تانسیومتر را ‏در عمق کمتری نصب کرده و با توسعه ریشه آن را پایین تر برد. برای گیاهان با ریشه عمیق و درختان در هر محل باید دو تانسیومتر نصب شود. همچنین برای گیاهانی با ریشه خیلی عمیق مانند ذرت یا در خاک های لایه ای به سه یا بیشتر تانسیومتر نیاز است. موقعیت نصب تانسیومتر در مزرعه به نوع زراعت و سیستم آبیاری بستگی دارد. همان طور که در شکل ( 3‏) دیده می شود در زراعت های ردیفی باید تانسیومتر را بر روی ردیف ها و در آبیاری فارو آن را ‏روی پشته ها نصب نمود. در ابیاری قطره ای باغات باید تانسیومتر را در قسمت داخلی خطوط قطره چکان و ترجیحأ در سمتی که آفتاب بیشتری دریافت می کند نصب نمود. همچنین لازم است که تانسیومتر به اندازه کافی(حدود 30 ‏الی 45 ‏سانتیمتر) از قطره چکان ها فاصله داشته باشد.
‏تانسیومتر را باید در جایی نصب نمود کا از اثرات حاشیه ای به دور باشد. برای مثال در ابیاری سطحی باید تانسیومتر به اندازه کافی از ابتدای مزرعه، که بیشتر از نقاط دیگر آبیاری می شود، فاصله داشته باشد.

شکل 3 ‏-موقعیت نصب تانسیومترذرزراعت های رذیفی
در هر مزرعه تعداد محل هایی که لازم است تانسیومتر در آنها نصب شود به نوع سیستم ابیاری، یکنواختی خاک و الگوی کشت بستگی دارد. به طوری که اگر در تمام مزرعه گیاه یکسانی کشت شود و خاک مزرعه نیز یکنواخت باشد در تعداد محل های کمتری نیاز به نصب تانسیومتر وجود دارد. به طور کلی در هر 15 ‏هکتار باید حداقل در دو محل تانسیومتر نصب شود.
نصب تانسیومتر
‏پس از آماده کردن تانسیومتر و تعیین موقعیت و عمق نصب آن در مزرعه، می توان تانسیومتر را در مزرعه نصب نمود. این امر با استفاده از ابزا رهای متداول نمونه برداری خاک مثل مته خاک یا یک لوله صورت می گیرد. تانسیومتر را باید به گونه ای نصب کرد که کلاهک سرامیکی در تماس مستقیم با خاک باشد. برای این منظور باید چاهکی به قطر تقریبی 22 ‏میلیمتر (کمی کمتر از قطر تانسیومتر) حفر کرده و تانسیومتر را به آرامی و با فشار به داخل چاهک هدایت کرد و اطمینان حاصل نمود که ابتدای کلاهک سرامیکی نیز با کف چاهک برخورد نموده است. اگر قطر چاهکی که حفر گرد یده از قطر لوله تانسیومتر بیشتر است، هنگام نصب تانسیومتر و پر کردن اطراف آن باید دقت شود که خاک اطراف تانسیومتر به تراکمی حدود تراکم اولیه خاک برسد. پس از نصب نیز با مقداری خاک ‏اطراف تانسیومتر را برآمده می نمایند تا آب اطراف آن جمع نگردد.
‏محدوده کار کرد تانسیومتر
‏همان طور که پیشتر بیان گرد ید خلاء سنج مقدار خلاء را نسبت به فشار اتمسفر بیرونی اندازه گیری می کند. بنابراین حداکثر محوده کار کرد تانسیومتر یک اتمسفر است. با این حال حتی اگر بتوان مقدار خلاء داخل لوله تانسیومتر را مستقل از فشار اتمسفر بیرونی اندازه گیری نمود باز هم این مسئله باقی می ماند که در سیستم های ماکروسکوپیک (نه در سیستم های میکروسکوپیک مثل لوله های کاپیلاری یا آوندهای چوبی گیاهان) پیوستگی ستون آ ب در کشش های بیش از یک اتسفر از بین می رود. توضیحات زیر به درک بهتر این مسئله کمک می کند.
‏زمانی که فشار مطلق در داخل لوله تانسیومتر به فشار بخار آب در همان دما برسد یا از آ ن کمتر شود، آب مایع به بخار تبدیل می شود. این پدیده بخارزائی (cavitation) نامیده می شود. با توجه به این که فشار بخار آ ب در دمای معمولی ( 25 درجه سانتی گرا د) برابر 3/3 ‏سانتی بار است بنابراین اگر فشار مطلق در داخل لوله تانسیومتر به این مقدار برسد پدیده بخارزائی رخد می دهد. برای مثال اگر فشار مطلق اتمسفر محلی برابر فشار مطلق استاندارد اتمسفر درسطح دریا (فشار یک اتمسفر معادل 4/103 ‏سانتی بار) باشد، پدیده بخارزائی در خلاء نسبی 100 ‏سانتی بار (فشار نسبی 100 سانتی بار) رخ می دهد. بنابراین در این شرایط تانسیومتر در محدوده 0-100 ‏سانتی بار می تواند به درستی کار کند و در خلاء نسبی بیشتر به دلیل پدیده بخارزائی، مولکول های آب از یکدیگر گسسته شده و پیوستگی ستون آب در داخل لوله تانسیومتر از بین می رود. از آنجا که در بسیاری از مناطق دنیا فشار مطلق اتمسفر محلی کمتر از فشار مطلق استاندارد اتمسفر در سطح دریا است (چرا که با افزایش ارتفاع فشار مطلق اتمسفر کاهش می یابد و از طرف دیگر بسیاری از خشکی ها بالاتر از سطح دریای آزاد قرار دارند)
بهره برداری از تانسیومتر
بهره برداری از تانسیومتر و تفسیر قرائت جهت تعیین وضعیت رطوبتی خاک ‏و بررسی رفتار جذب و مصرف آب به وسیله گیاه باید تانسیومتر را به صورت دوره ای قرائت نمود. فاصله بین قرائت ها بستگی به خصوصیات خاک از نظر نگهداری آب، مصرف آب به وسیله گیاه و تقاضای تبخیرکنندگی اتسفر دارد. ثبت قرائت های تانسیومتر به همراه اطلاعات بارندگی و آبیاری می تواند اطلاعات مفید و درک ‏بهتری از الگوی مصرف آب به وسیله گیاه برای زارع فراهم نماید. این اطلاعات جهت پیش بینی زمان ومقدار آبیاری یا به عبارت دیگر برنامه ریزی آبیاری بسیار مهم است. در جدول (1) تفسیر قرائت خلاء سنج تانسیومتر در ارتباط با بافت خاک ارائه شده است.
جدول ا- تفسیر قرائت خلا> سنج تانسیومتر در ارتباط با بافت خاک

‏محاسبه پتانسیل ماتریک
‏نیروی ثقل یا وزن ستون آب داخل لوله تانسیومتر اندازه گیری های تانسیومتر را تحت تاثیر قرار می دهد. به عبارت دیگر مکش یا فشار منفی داخل لوله تانسیومتر با تعادل با پتانسیل ماتریک خاک و وزن ستون آب است. بنابراین برای محاسبه پتانسیل ماتریک ، مقدار قرائت خلاء سنج را باید تصحیح نمود.

در رابطه فوق h ‏ارتفاع ستون آ ب در داخل تانسیومتر از مرکز کلاهک سرامیکی بر حسب سانتیمتر و دو پارامتر دیگر بر حسب سانتی بار می باشند. از آ نجا که ارتفاع ستون آ ب در داخل تانسیومتر همواره در حال نوسان است و از طرف دیگر زمانی که تانسیومتر در خاک نصب است موقعیت آن قابل مشاهده نمی باشد بنابراین تعیین مقدار دقیق h ‏آسان نمی باشد. با این حال اگر تغییرات سطح آب کمتر از 10 سانتیمتر باشد خطایی در حد کمتر از یک سانتی بار ایجاد خواهد شد که قابل صرف نظر کردن است.


+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389ساعت 1:30  توسط گروه 1 |